Indeks częstotliwości znaków i słów
Tom IX — korpus przygotowanych tekstów
Część 1: które znaki i słowa występują najczęściej
Cel: indeks pokazuje, jak często i w jakich tematach pojawiają się najważniejsze znaki i słowa w przygotowanych przekładach. Nie jest to statystyka wszystkich zachowanych tabliczek starożytnych; dotyczy naszego roboczego korpusu.
1. Najczęstsze znaki i słowa sumeryjskie
AN
Znaczenie: niebo, bóg, boskość.
Występuje w:
- kosmologii;
- formule siedmiu niebios;
- imionach bogów;
- tekstach o stworzeniu.
KI
Znaczenie: ziemia, kraina, miejsce.
Występuje w:
- formule siedmiu ziem;
- świecie podziemnym;
- nazwach świątyń;
- opisach kosmosu.
LU2
Znaczenie: człowiek.
Występuje w:
- stworzeniu człowieka;
- instrukcjach społecznych;
- tekstach prawnych;
- opisach ludzkości.
DUMU
Znaczenie: syn, dziecko.
Występuje w:
- genealogiach;
- „Instrukcjach Szuruppaka”;
- tekstach o stworzeniu;
- opisach rodziny.
E2
Znaczenie: dom, świątynia.
Występuje w:
- nazwach świątyń;
- tekstach miejskich;
- opisach rodziny;
- kolofonach.
DINGIR
Znaczenie: bóg, boskość.
Występuje w:
- imionach bóstw;
- modlitwach;
- tekstach kosmologicznych;
- formułach ofiarnych.
NINDA
Znaczenie: chleb, jedzenie.
Występuje w:
- ofiarach;
- rytuałach dla zmarłych;
- tekstach gospodarczych;
- opowieści o głodzie.
A
Znaczenie: woda.
Występuje w:
- stworzeniu;
- oczyszczeniu;
- potopie;
- rytuale kispu.
ZI
Znaczenie: życie, duch, oddech.
Występuje w:
- imieniu Zi-ud-sury;
- tekstach o życiu;
- rytuałach;
- opisach ducha zmarłego.
KUR
Znaczenie: góra, kraina, świat podziemny.
Występuje w:
- zejściu Inanny;
- kosmologii;
- opisach obcych krain;
- nazwie krainy bez powrotu.
2. Najczęstsze słowa akadyjskie
ilu / ilāni
Znaczenie: bóg / bogowie.
Logogram: DINGIR / DINGIR-MEŠ.
šamû
Znaczenie: niebo.
Logogram: AN.
erṣetu
Znaczenie: ziemia, kraina, świat podziemny.
Logogram: KI.
bītu
Znaczenie: dom, świątynia.
Logogram: E2.
awīlu / amēlu
Znaczenie: człowiek, osoba.
Logogram: LU2.
māru
Znaczenie: syn, dziecko.
Logogram: DUMU.
ummu
Znaczenie: matka.
Logogram: AMA.
abu
Znaczenie: ojciec.
Logogram: ADDA.
napištu
Znaczenie: życie, oddech, dusza.
Logogram: ZI.
etemmu
Znaczenie: duch zmarłego.
Logogram: GIDIM.
mūtu
Znaczenie: śmierć.
Logogram: UG3.
abūbu
Znaczenie: potop.
Logogram: AMARU.
eleppu
Znaczenie: łódź.
Logogram: MA2.
šīmtu
Znaczenie: los, przeznaczenie.
Logogram: NAM-TAR.
dullu
Znaczenie: praca, trud.
Logogram: UR3.
3. Słownictwo stworzenia człowieka
| Termin | Sumeryjski | Akadyjski | Znaczenie |
|---|---|---|---|
| człowiek | lu2 | awīlu | osoba, człowiek |
| glina | im | ṭīdu | materia stworzenia |
| ciało | šir | šīru | ciało, mięso |
| krew | dam | dāmu | krew boga |
| rozum | zu | ṭēmu | inteligencja, zamiar |
| życie | zi | napištu | oddech, życie |
| stworzyć | du3/mu2 | banû | stworzyć |
| rodzić | tu | walādu | rodzić, wydać na świat |
| praca | ur3 | dullu | praca bogów |
| ciężar | il2 | našû | dźwigać |
4. Słownictwo potopu
| Termin | Sumeryjski | Akadyjski | Znaczenie |
|---|---|---|---|
| potop | amaru | abūbu | wielka powódź |
| łódź | ma2 | eleppu | statek ratunkowy |
| woda | a | mû | woda |
| rzeka | id2 | nāru | rzeka |
| trzcina | gi | qanû | materiał łodzi |
| bitum | eš2 | kupru | uszczelnienie |
| nasienie | še/zi | zēru | potomstwo, ziarno |
| istoty żywe | zi-meš | napišāti | wszystkie rodzaje życia |
| kruk | aribu | āribu | ptak testujący opadanie wód |
| góra | kur | šadû | miejsce osadzenia łodzi |
5. Słownictwo świata podziemnego
| Termin | Sumeryjski | Akadyjski | Znaczenie |
|---|---|---|---|
| świat podziemny | kur/ki-gal | erṣetu/Irkallu | kraina zmarłych |
| kraina bez powrotu | kur-nu-gi4-a | erṣet lā tāri | świat zmarłych |
| duch | gidim | etemmu | duch zmarłego |
| brama | ka2 | bābu | przejście |
| siedem | imin | sebû | liczba bram |
| zastępstwo | guruš? | — | osoba oddana za powracającego |
| grób | ki-mah | qabru | miejsce pochówku |
| ofiara | kispu | kispu | pokarm dla zmarłych |
| chleb | ninda | akalu | dar dla zmarłego |
| woda | a | mû | dar dla zmarłego |
6. Słownictwo kosmologiczne
| Termin | Sumeryjski | Akadyjski | Znaczenie |
|---|---|---|---|
| niebo | an | šamû | sfera bogów |
| ziemia | ki | erṣetu | sfera ludzi |
| niebo i ziemia | an-ki | šamû u erṣetu | kosmos |
| Apsu | abzu | apsû | głębia wód |
| gwiazda | mul | kakkabu | ciało niebieskie |
| Słońce | Utu | Šamaš | dzień i sprawiedliwość |
| Księżyc | Nanna | Sîn | miesiąc i czas |
| góra | kur | šadû | granica lub kraina |
| siedem | imin | sebû | pełnia/grupa kosmiczna |
7. Słownictwo rytuału
| Termin | Sumeryjski | Akadyjski | Znaczenie |
|---|---|---|---|
| zaklęcie | ka-inim-ma | šiptu | formuła magiczna |
| oczyszczenie | šuluh | ramāku | obmycie |
| egzorcysta | a2-zu | āšipu | kapłan-mag |
| kapłan lamentacyjny | gala | kalû | śpiewak rytualny |
| modlitwa | šu-du8 | tamītu | błaganie |
| olej | i3 | šamnu | namaszczenie |
| kadzidło | nig2-na | qutrēnu | dym ofiarny |
| demon | udug | utukku | istota nadnaturalna |
| Lamasztu | Lamas̆tu | Lamaštu | demonica |
| amulet | na4 / gis̆ | abnu / ṣalmu | przedmiot ochronny |
8. Słownictwo mądrości
| Termin | Sumeryjski | Akadyjski | Znaczenie |
|---|---|---|---|
| mądrość | zu | nēmequ | wiedza |
| słowo | inim | awātu | mowa, rozkaz |
| instrukcja | na-rig5-ga | ṭēmu | rada, pouczenie |
| serce | šag4 | libbu | myśl, uczucie |
| los | nam-tar | šīmtu | przeznaczenie |
| prawda | gi-na | kittu | prawda, stałość |
| sprawiedliwość | niĝ2-si-sa2 | mēšaru | właściwy porządek |
| cierpienie | gig | marāṣu | choroba, ból |
| śmierć | ug3 | mūtu | kres życia |
| pamięć | mu | šumu | imię, pamięć |
9. Teksty, w których występują terminy
| Tekst | Najważniejsze pola słownictwa |
|---|---|
| „Atra-hasis” | stworzenie, praca, potop, życie |
| „Instrukcje Szuruppaka” | rodzina, prawo, praca, mądrość |
| „Epos o Gilgameszu” XI | potop, śmierć, nieśmiertelność |
| „Zejście Inanny” | bramy, śmierć, zastępstwo |
| „Zejście Isztar” | świat podziemny, płodność, bramy |
| „Gilgamesz, Enkidu i świat podziemny” | zmarli, grób, potomstwo |
| „Nergal i Ereškigal” | władza podziemia, bramy |
| „Enūma eliš” | stworzenie kosmosu, człowiek, krew |
| „Enki i Ninmah” | stworzenie ludzi, ciało, los |
| „Teodycea babilońska” | cierpienie, prawda, los |
| „Dialog pesymizmu” | życie, wojna, śmierć |
| „Udug-hul” | demony, choroba, oczyszczenie |
10. Wnioski z częstotliwości
Najczęściej powracające pola słownictwa to:
- człowiek i rodzina;
- praca i chleb;
- bóg i świątynia;
- woda i ziemia;
- życie i śmierć;
- słowo, rozkaz i los;
- brama, droga i przejście;
- duch, demon i oczyszczenie.
To pokazuje, że mezopotamskie teksty nie oddzielają całkowicie mitologii od życia codziennego. Ten sam chleb może być racją robotnika, ofiarą boga albo pokarmem zmarłego.
11. Podsumowanie części 43
Część 43 zawiera indeks częstotliwości i pól znaczeniowych dla słownictwa:
- stworzenia człowieka;
- potopu;
- świata podziemnego;
- kosmologii;
- rytuału i magii;
- mądrości, cierpienia i losu.
Następna część może obejmować indeks występowania konkretnych słów w poszczególnych tomach i plikach projektu.