Redakcja i weryfikacja kompendium

Raport 1 — korekta metodologiczna i tekstów głównych

1. Zakres wykonanej korekty

Rozpoczęto właściwą redakcję istniejącego materiału. Najważniejsza zasada:

Nie wolno przedstawiać parafrazy, rekonstrukcji ani streszczenia jako pełnego tłumaczenia tabliczki.

W dotychczasowych plikach występowały trzy różne rodzaje tekstu, które zostały miejscami pomieszane:

1. przekład zachowanego tekstu;
2. przekład kompozytny z kilku rękopisów;
3. parafraza lub komentarz objaśniający.

Od tej chwili należy je oznaczać osobno.

2. Korekta statusu głównych utworów

„Instrukcje Szuruppaka”

• utwór jest sumeryjski;
• zachował się w wielu kopiach;
• przekład ETCSL jest przekładem kompozytnym;
• luki i warianty rękopiśmienne muszą pozostać widoczne;
• wybrane wersy z dostarczonego tekstu nie stanowią pełnego przekładu wszystkich 280 wersów.

Źródło kontrolne: ETCSL, The instructions of Shuruppag: translation oraz tekst kompozytny. ETCSL

„Atra-hasis”

• utwór jest akadyjski;
• zachował się fragmentarycznie w kilku wersjach;
• nie istnieje jedna kompletna tabliczka zawierająca całość;
• przekład powinien być opisany jako kompozytny;
• miejsca uszkodzone nie mogą być uzupełniane swobodną narracją.

Źródło kontrolne: kompozytna tradycja przekładu Dalley oraz edycje Lamberta i Millarda. Atra-hasis — tekst kompozytny

XI tabliczka „Eposu o Gilgameszu”

• tekst jest akadyjski;
• opowieść Utnapisztima jest częścią XI tabliczki, a nie osobnym eposem;
• należy odróżnić zachowany tekst standardowej wersji od późniejszych streszczeń;
• przekład musi oznaczać luki i rekonstrukcje.

Źródło kontrolne: transliteracja i przekład XI tabliczki dostępne w materiałach SOAS/BAPLAR. SOAS — Tablet XI

3. Korekty konieczne w istniejących plikach

A. Teksty stworzenia

Fragmenty opisane jako „pełne tłumaczenie” należy zmienić na:

„roboczy przekład kompozytny zachowanych fragmentów i rekonstrukcji”.

Dotyczy to przede wszystkim:

• „Atra-hasisa”;
• „Enki i Ninmah”;
• „Eridu Genesis”;
• „Pieśni o stworzeniu motyki”.

Nie wszystkie przytoczone w kompendium wersy są bezpośrednim przekładem jednego rękopisu.

B. Teksty o świecie podziemnym

„Zejście Inanny”, „Zejście Isztar”, „Gilgamesz, Enkidu i świat podziemny” oraz „Nergal i Ereškigal” należy podzielić na:

• przekład tekstu;
• streszczenie luk;
• komentarz porównawczy.

Opis „siedmiu bram” jest motywem wspólnym dla tradycji, lecz nie oznacza, że wszystkie wersje mają identyczne nazwy ozdób, kolejność i brzmienie.

C. Zaklęcia

Formuły dotyczące Udug-hul, Lamasztu, Pazuzu i kispu nie mogą być przedstawiane jako jeden ciągły poemat. Są to różne korpusy zaklęć i rytuałów.

W kompendium należy stosować nagłówek:

„Parafraza funkcji rytualnej na podstawie kilku formuł”.

Nie:

„Pełny tekst zaklęcia”.

D. Słownik

Dotychczasowy słownik jest słownikiem praktycznym do korpusu, a nie pełnym słownikiem obu języków. Wymaga oznaczenia:

„wybrane wartości i hasła użyte w projekcie”.

Nie należy nazywać go pełnym słownikiem sumeryjsko-akadyjskim.

4. Zasady poprawionej redakcji

Każdy tekst otrzyma następujące oznaczenia:

Źródło:
Język:
Gatunek:
Datowanie kopii:
Status: jedna tabliczka / kompozyt / parafraza
Luki:
Warianty:
Pewność przekładu:

Oznaczenia w tekście

[ … ]              luka w tabliczce
(?)                odczyt lub przekład niepewny
< … >              uzupełnienie wydawcy
{ … }              tekst rekonstruowany lub redakcyjny
[parafraza]        objaśnienie, nie przekład dosłowny

5. Co zostaje zachowane

W redakcji pozostają:

• polskie przekłady robocze;
• numeracja wersów, jeśli pochodzi ze źródła;
• warianty rękopiśmienne;
• luki;
• transliteracje;
• komentarze o języku;
• słownik i ćwiczenia jako osobne części.

Usunięte lub przeniesione do komentarza powinny zostać:

• zdania dopowiedziane wyłącznie dla płynności;
• nieoznaczone rekonstrukcje;
• rzekome pełne formuły zaklęć utworzone z kilku tekstów;
• przekłady przedstawione jako dosłowne, jeśli są parafrazą;
• niepewne etymologie imion podane jako pewne.

6. Stan po korekcie

Kompendium ma teraz trzy poziomy wiarygodności:

Poziom A — tekst kontrolowany

Przekład oparty na wskazanej transliteracji lub krytycznym wydaniu, z oznaczonymi lukami.

Poziom B — kompozyt

Przekład zestawiony z kilku rękopisów; wymaga informacji o wariantach.

Poziom C — opracowanie

Parafraza, streszczenie, słownik, ćwiczenie albo komentarz tematyczny. Nie jest bezpośrednim tłumaczeniem tabliczki.

7. Najważniejsza poprawka

Wszystkie pliki, które w tytule lub opisie mają słowo „pełne”, należy interpretować ostrożnie. „Pełne” może oznaczać:

• pełny przekład zachowanych fragmentów;
• pełny przekład kompozytu;
• pełne opracowanie tematu;
• pełny wybór słów użytych w projekcie.

Nie oznacza automatycznie kompletnego, krytycznego wydania wszystkich tabliczek.

8. Kolejność dalszej redakcji

1. Ustabilizować „Instrukcje Szuruppaka”.
2. Ustabilizować XI tabliczkę „Eposu o Gilgameszu”.
3. Ustabilizować „Atra-hasisa”.
4. Oznaczyć parafrazy w tekstach o Inannie, Isztar i Nergalu.
5. Oddzielić słownik praktyczny od pełnego słownika naukowego.
6. Zmienić tytuły dokumentów, które sugerują większą pewność, niż rzeczywiście mają.
7. Na końcu przygotować czysty dokument zbiorczy.

9. Wniosek

Redakcja została rozpoczęta, ale nie byłoby uczciwe twierdzić, że cały korpus został już zweryfikowany wers po wersie. Następny etap powinien polegać na kontroli trzech tekstów głównych, a nie na dopisywaniu kolejnych tomów.