Pełny słownik sumeryjsko-akadyjski

Tom VII A — katalog znaków i wartości

Część 13: logogramy sumeryjskie i ich odczytania akadyjskie

1. Jak działa logogram akadyjski

W tekście akadyjskim skryba może zapisać słowo za pomocą znaku sumeryjskiego, lecz odczytywać je po akadyjsku. W transliteracji naukowej logogram zapisuje się często wielkimi literami.

Przykład:

LUGAL

Na tabliczce widnieje znak sumeryjski, ale w akadyjskim czytamy:

šarru = król

Zatem:

zapis:       LUGAL
odczyt:      šarru
przekład:    król

2. Najważniejsze logogramy rzeczownikowe

Logogram	Odczyt sumeryjski	Odczyt akadyjski	Polski
DINGIR	dingir	ilu	bóg
AN	an	šamû	niebo
KI	ki	erṣetu	ziemia
LUGAL	lugal	šarru	król
DUMU	dumu	māru	syn, dziecko
AMA	ama	ummu	matka
ADDA	abba	abu	ojciec
NINDA	ninda	akalu	chleb, jedzenie
KAŠ	kaš	šikāru	piwo
GUD	gud	alpum	wół, byk
UDU	udu	immeru	owca
ANŠE	anše	imēru	osioł
URU	uru	ālu	miasto
E2	e2	bītu	dom
DUB	dub	ṭuppu	tabliczka
DUB-SAR	dub-sar	ṭupšarru	skryba
ID2	id2	nāru	rzeka
U4	ud	ūmu	dzień
MU	mu	šattu	rok
ITI	iti	warḫu	miesiąc
UG3	ug3	mūtu	śmierć
GIDIM	gidim	etemmu	duch zmarłego
ZI	zi	napištu	życie
KUR	kur	šadû / erṣetu	góra / kraina
ABZU	abzu	apsû	głębia wód
MA2	ma2	eleppu	łódź
AMARU	amaru	abūbu	potop
ŠE	še	šeʾu	zboże
I3	i3	šamnu	olej
GI	gi	qanû	trzcina
NA4	na4	abnu	kamień
KU3-SIG17	ku3-sig17	ḫurāṣu	złoto
ZA.GIN3	za.gin3	uqnû	lapis lazuli

3. Logogramy bogów

Zapis	Odczyt sumeryjski	Odczyt akadyjski
AN	An	Anu
EN.LIL	Enlil	Ellil
EN.KI	Enki	Ea
NIN.URTA	Ninurta	Ninurta
UTU	Utu	Šamaš
NANNA	Nanna	Sîn
INANNA	Inanna	Ištar
EREŠ.KI.GAL	Ereškigal	Ereškigal
NISABA	Nisaba	Nisaba / Nanibgal
NIN.TU	Nintu	Bēlet-ilī / Mami
NIN.MAḪ	Ninmah	Bēlet-ilī
IS̆KUR	Iszkur	Adad
NERGAL	Nergal	Nergal
GULA	Gula	Gula
DUMU.ZI	Dumuzi	Dūmuzi / Tammuz

4. Logogramy świata podziemnego

KUR

Sumeryjski: kur.

Akadyjski: šadû, erṣetu lub mātu.

Znaczenia: góra, kraina, kraj obcy, świat podziemny.

KI-GAL

Sumeryjski: ki-gal.

Akadyjski: erṣetu rabītu, Irkalla.

Znaczenie: wielka ziemia, świat zmarłych.

KUR-NU-GI4-A

Sumeryjski: kraina, z której nie ma powrotu.

Akadyjski odpowiednik: erṣet lā tāri.

GIDIM

Sumeryjski: gidim.

Akadyjski: etemmu.

Znaczenie: duch zmarłego.

NAM-UG3

Sumeryjski: los śmierci.

Akadyjski: šīmtu mūti, w zależności od kontekstu.

5. Logogramy człowieka

Zapis	Sumeryjski	Akadyjski	Polski
LU2	lu2	awīlu / amēlu	człowiek
DUMU	dumu	māru	syn, dziecko
MUNUS	munus	sinništu	kobieta
NITAH	nitah	zikaru	mężczyzna
DAM	dam	aššatu	żona
GEME2	geme2	amtu	niewolnica
ARAD2	arad2	wardu	niewolnik
LUGAL	lugal	šarru	król
EN	en	bēlu	pan
NIN	nin	bēltu	pani
DUB-SAR	dub-sar	ṭupšarru	skryba
A2-ZU	a2-zu	asû	lekarz

6. Logogramy ciała

Zapis	Sumeryjski	Akadyjski	Polski
SAG	sag	qaqqadu	głowa
IGI	igi	īnu	oko
KA	ka	pû	usta
EME	eme	lišānu	język
GU2	gu2	šuglu	szyja, kark
ŠAG4	šag4	libbu	serce, wnętrze
UR2	ur2	uznu	ucho
ŠU	šu	qātu	ręka
GIRI3	giri3	šēpu	stopa, noga
EŠ2	eš2	išdu	podstawa, fundament
ŠIR	šir	šīru	ciało, mięso
DAM	dam	damu	krew
ZI	zi	napištu	życie, oddech
EṢEM	eṣem	eṣemtu	kość
PAGRU	pagru	pagru	ciało, zwłoki

7. Logogramy czynności

Zapis	Sumeryjski	Akadyjski	Polski
DU3	du3	epēšu / banû	budować, tworzyć
DUG4	dug4	qabû	mówić
GUB	gub	izuzzu / šakānu	stać, ustanawiać
GEN	gen	alāku	iść
KU4	ku4	erēbu	wejść
E3	e3	aṣû	wyjść
IL2	il2	našû	nieść
TI	ti	balāṭu	żyć
TIL	til	balāṭu / gamāru	żyć, kończyć
UG3	ug3	mâtu	umrzeć
ŠU-BA-AN-TI	šu ba-an-ti	leqû	wziąć
ŠULUH	šuluh	ramāku	myć, oczyszczać
BAR3	bar3	našāru / elû	wypędzić, wyprowadzić
ŠU-DU8	šu-du8	nasû	modlić się, podnosić ręce
ZUH	zuh	šarāqu	kraść
UR11	ur11	epēšu / erēšu	orać, wykonywać pracę
BAL	bal	ebēru	przekroczyć, przelać
MU2	mu2	banû	rodzić, tworzyć

8. Logogramy potopu

Zapis	Odczyt	Znaczenie
AMARU	amaru	potop
ABŪBU	abūbu	potop po akadyjsku
MA2	eleppu	łódź
A	mû	woda
ID2	nāru	rzeka
GI	qanû	trzcina
EŠ2	ipru / kupru	bitum, smoła
IM	ṭīdu	glina
ŠE	šeʾu	zboże
NAPŠATU	napištu	życie, istoty żywe
ZĒRU	zēru	nasienie, ziarno
NISIR	Nisir	góra Nisir
ADAD	Adad	bóg burzy

9. Logogramy świątyni i rytuału

Zapis	Odczyt	Znaczenie
E2	bītu	dom, świątynia
E2-KUR	Ekur	Dom Góry
E2-AN-NA	Eana	Dom Nieba
E2-ABZU	Eabzu	Dom Apsu
KISAL	kisallu	dziedziniec
KA-INIM-MA	šiptu	formuła zaklęcia
A2ŠIPU	āšipu	egzorcysta
GALA	kalû	kapłan lamentacyjny
KISPU	kispu	ofiara dla zmarłych
NINDA	akalu	chleb
KAŠ	šikāru	piwo
I3	šamnu	olej
NIG2-NA	qutrēnu	kadzidło
KU3	ellu	czysty, święty

10. Logogramy czasu i miary

Zapis	Odczyt	Znaczenie
UD	ūmu	dzień
GE6	mūšu	noc
ITI	warḫu	miesiąc
MU	šattu	rok
U4	ūmu	dzień, czas
IMIN	sebû	siedem
DIŠ	ištēn	jeden
MIN	šinā	dwa
EŠ	šalāš	trzy
LIMMU	erbe	cztery
BAN2	pānu	miara objętości
SILA3	sūtu	miara objętości
GUR	kurru	duża miara zboża
QA	qû	jednostka objętości

11. Jak czytać logogram w tekście akadyjskim

Zapis

DUMU ŠURUPPAK

Odczyt akadyjski

mār Šuruppak

Przekład

„Syn Szuruppaka”.

Zapis

LUGAL Bābilim

Odczyt

šar Bābili

Przekład

„Król Babilonu”.

12. Logogram a zapis fonetyczny

Logogram

LUGAL

Czytamy po akadyjsku: šarru.

Zapis fonetyczny

šar-ru

Czytamy: šarru.

Oba zapisy mogą oznaczać „król”, lecz różnią się sposobem zapisu.

13. Główne zasady transliteracji logogramów

Logogram zapisuje się zwykle wielkimi literami.
Odczyt fonetyczny zapisuje się małymi literami.
Imię boga może mieć determinatyw d.
Indeksy dolne rozróżniają różne znaki.
Akadyjski odczyt logogramu powinien być podany w przypisie lub komentarzu.
Nie należy mieszać transliteracji sumeryjskiej z akadyjskim przekładem bez oznaczenia.

14. Przykład pełnej karty

Zapis: DUMU
Nazwa znaku: DUMU
Odczyt sumeryjski: dumu
Odczyt akadyjski: māru
Znaczenia: syn, dziecko, potomek
Funkcja: logogram i rzeczownik
Przykład: DUMU Ubara-Tutu
Przekład: syn Ubara-Tutu
Wariant fonetyczny: māru Ubara-Tutu

15. Podsumowanie części 13

Część 13 zawiera porównawczy słownik logogramów:

rzeczowników;
bogów;
ludzi;
części ciała;
czynności;
potopu;
świątyń i rytuałów;
czasu i miar;
świata podziemnego.

Kolejna część obejmie słownik alfabetyczny sumeryjski od A do B w układzie: znak, wartości, gramatyka, znaczenia i przykłady.