Pełny słownik sumeryjsko-akadyjski

Tom VII B — słownik alfabetyczny sumeryjski

Część 1: hasła A–B

Układ hasła: zapis znaku — odczyt — część mowy — znaczenie — odpowiednik akadyjski — przykłady.

A

A

Część mowy: rzeczownik, element złożeń.

Znaczenia: woda, płyn, siła życiowa, nasienie; w niektórych zapisach także pytanie „co?”.

Akadyjski: mû — woda.

Przykłady:

a = woda
a-ku3 = czysta woda
a-abzu = woda Apsu

Uwagi: znaczenie „woda” jest najczęstsze w tekstach kosmologicznych, potopowych i rytualnych.

A2

Znaczenia: woda, płyn, element czasownikowy lub gramatyczny.

Uwagi: zapis A2 nie powinien być automatycznie utożsamiany z A. Indeks odróżnia inny znak.

A-BA

Znaczenie: woda, która jest / woda należąca do; złożenie zależne od tekstu.

A-KU3

Znaczenie: czysta woda, woda oczyszczenia.

Akadyjski: mê ellūti — czyste wody.

Przykład rytualny:

„Niech czysta woda obmyje człowieka”.

A-ZU

Znaczenie: woda wiedzy, lekarz lub znawca wody w zależności od odczytu.

Akadyjski: asû — lekarz, jeśli chodzi o zawód.

AB

Znaczenia: morze, otwór, okno, ojciec w niektórych złożeniach i tradycjach.

Akadyjski: tāmtu — morze; abu — ojciec, jeśli zapis ma wartość logograficzną.

Uwagi: AB ma wiele wartości. W tekście o Apsu może należeć do nazwy morza lub głębi, a w genealogii do wyrazu „ojciec”.

ABBA

Znaczenie: ojciec, starzec, przodek.

Akadyjski: abu.

Przykład:

abba = ojciec / starzec

ABZU

Zapis: AB.ZU.

Znaczenie: głębia podziemnych wód, siedziba Enkiego.

Akadyjski: apsû.

Przykłady:

E2-ABZU = Dom Apsu
Enki ša Abzu = Enki z Apsu

AGA

Znaczenie: korona, nakrycie głowy lub znak władzy.

Akadyjski: agû — korona.

Przykład: w „Zejściu Inanny” korona zostaje odebrana przy pierwszej bramie świata podziemnego.

AGA3

Znaczenie: korona, diadem lub przedmiot królewski; odczyt zależy od znaku.

AL

Znaczenia: istnieć, być, możliwy, obecny.

Akadyjski: bašû — być, istnieć.

Przykład:

al = jest / istnieje

ALAN

Znaczenie: posąg, obraz, wizerunek.

Akadyjski: ṣalmu — posąg, obraz.

Uwagi: posąg bóstwa nie jest wyłącznie dekoracją; może być nośnikiem obecności boga.

AM

Znaczenia: jest, być; element końcówki orzeczenia.

Przykład:

gal-am3 = jest wielki

Uwaga: nie mylić z AN „niebo”.

AMAR

Znaczenie: cielę.

Akadyjski: aplu alpim — cielę.

AMARU

Znaczenie: potop, wielka powódź.

Akadyjski: abūbu.

Przykład:

amaru = potop

AMA

Znaczenie: matka.

Akadyjski: ummu.

Złożenia:

ama-ĝu10 = moja matka
ama-dingir = matka bogów

AN

Znaczenie: niebo; bóg; boskość.

Akadyjski: šamû — niebo; ilu — bóg.

Złożenia:

an-ki = niebo i ziemia
an-imin-bi = niebios jest siedem

AN-KI

Znaczenie: niebo i ziemia, kosmos.

Akadyjski: šamû u erṣetu — niebo i ziemia.

AN-UB-DA-LIMMU-BA

Znaczenie: cztery krańce nieba, cztery strony świata.

Uwagi: termin kosmologiczny; nie musi oznaczać wyłącznie kierunków geograficznych.

ANŠE

Znaczenie: osioł, zwierzę juczne.

Akadyjski: imēru.

Złożenia:

anše-bar-an = onager, dziki osioł
anše-gu3-di = ryczący osioł

ANŠE-BAR-AN

Znaczenie: onager, dziki osioł stepowy.

Akadyjski: pēru lub imēru, zależnie od tekstu.

ANZU

Znaczenie: wielki ptak mitologiczny, ptak burzy i nieba.

Akadyjski: Anzû.

APIN

Znaczenie: pług.

Akadyjski: epinnu.

Przykład: teksty rolnicze, „Pieśń o stworzeniu motyki”.

ARAD2

Znaczenie: niewolnik, sługa.

Akadyjski: wardu.

ARALI

Znaczenie: region świata podziemnego.

Uwagi: nazwa występuje w tekstach o krainie zmarłych i nie zawsze oznacza cały świat podziemny.

B

BA

Funkcja: element gramatyczny czasownika; może wskazywać czynność medialną, bierną lub związaną z miejscem.

Uwagi: BA nie powinno być zawsze tłumaczone jako samodzielne słowo.

BA-AN

Funkcja: element dokonania lub skierowania czynności.

Przykład:

ba-an-du3 = zbudował / zbudowano

BA-AN-TI

Znaczenie: przyjął, wziął, otrzymał.

Akadyjski: leqû.

BAD

Znaczenia: mur, ściana, twierdza, zewnętrzna granica.

Akadyjski: dûru.

Przykład:

bad uru = mur miasta

BAD3

Znaczenie: mur, wał, umocnienie.

Uwagi: indeks dolny wskazuje inny znak niż BAD.

BAL

Znaczenia: przelewać, przekraczać, zmieniać bieg, odwracać.

Akadyjski: ebēru — przejść, przekroczyć.

Przykład: w tekstach potopu wody przekraczają granice.

BAR

Znaczenia: zewnętrzny, poza, obcy, step.

Akadyjski: ša ārim — poza miastem; nakru — obcy, zależnie od kontekstu.

BAR3

Znaczenia: wypędzić, wyprowadzić, uwolnić, oddzielić.

Akadyjski: našāru, elû lub pašāru zależnie od tekstu.

BARA2

Znaczenie: tron, podwyższenie, siedziba władcy.

Akadyjski: kussû — tron.

Przykład: „Inanna siedzi na tronie”.

BIL2

Znaczenie: palić, płonąć, ogień.

Akadyjski: qabāru lub išātu w zależności od użycia.

BIL3

Znaczenie: płomień, spalanie, ogień.

BIR

Znaczenie: rozdzielać, łamać, otwierać; dokładne znaczenie zależne od znaku.

BU

Znaczenie: miejsce, dół, podstawa lub element fonetyczny w złożeniach.

BU3

Znaczenie: dmuchać, wiatr lub element słownictwa pogodowego.

BURA2

Znaczenie: studnia, źródło, otwór wodny.

Akadyjski: burtu — studnia.

BURU14

Znaczenie: jesień, żniwa lub czas zbioru, zależnie od epoki.

3. Złożenia A–B z naszych tekstów

AN-IMIN-BI

„Niebios jest siedem”.

KI-IMIN-BI

„Ziem jest siedem”.

AN-KI

„Niebo i ziemia”.

E2-ABZU

„Dom Apsu”.

E2-AN-NA

„Dom Nieba”, świątynia Inanny.

KUR-NU-GI4-A

„Kraina, z której nie ma powrotu”.

BAR-RA

„Na zewnątrz”, „z zewnątrz”, zależnie od konstrukcji.

BA-AN-TI

„Przyjął”, „wziął”.

4. Ćwiczenie A–B

Tekst

an-ki ba-an-du3

Analiza

an-ki       niebo i ziemia
ba-an-du3   zostały zbudowane / ustanowiono

Przekład

„Ustanowiono niebo i ziemię”.

Uwaga

W zależności od kontekstu można przełożyć:

„Niebo i ziemia zostały stworzone”.

Nie należy automatycznie rozstrzygać, czy chodzi o „stworzenie”, „budowę” czy „ustanowienie”.

5. Zasady słownika alfabetycznego

1. Jedna pisownia może mieć kilka znaczeń.
2. Jeden wyraz może mieć kilka znaków.
3. Indeksy dolne rozróżniają znaki, nie odmiany polskiego słowa.
4. Znaczenie zależy od epoki i gatunku tekstu.
5. Odczyt akadyjski logogramu musi być oznaczony.
6. Imiona bogów pozostawia się zwykle w transliteracji.
7. Terminy kosmologiczne należy tłumaczyć kontekstowo.
8. Uzupełnienia tekstu trzeba umieszczać w nawiasach.

6. Podsumowanie części 14

Część 14 rozpoczyna właściwy słownik alfabetyczny sumeryjski. Obejmuje hasła od A do B, między innymi:

• wodę, ojca, matkę, niebo, ziemię i Apsu;
• osła, potop, łódź i ptaka Anzu;
• mury, bramy, ogień, studnię i tron;
• konstrukcje gramatyczne BA;
• złożenia kosmologiczne i rytualne.

Następna część obejmie hasła od D do E, w tym DINGIR, DUMU, DU3, DUG4, E2, EN, ENKI, ENLIL, EREŠKIGAL i terminy związane ze stworzeniem człowieka.