Pełny słownik sumeryjsko-akadyjski

Tom VII A — katalog znaków i wartości

Część 3: liczby, miary, kalendarz, śmierć i rytuał

1. System liczbowy

Mezopotamianie używali systemu mieszanego, przede wszystkim sześćdziesiętnego. Ten sam zapis liczbowy mógł mieć różną wartość zależnie od kontekstu: miary, towaru, daty lub tekstu astronomicznego.

1 — DIŠ

Wartość: jeden.

Funkcja: liczba, znak jednostki, „jeden”.

Uwaga: w tekstach administracyjnych może występować przed rzeczownikiem lub po nim.

2 — MIN

Wartość: dwa.

Przykład:

min = dwa

3 — EŠ

Wartość: trzy.

4 — LIMMU

Wartość: cztery.

5 — IA

Wartość: pięć.

6 — AŠ

Wartość: sześć.

7 — IMIN

Wartość: siedem.

Przykład:

an-imin-bi ki-imin-bi
Niebios jest siedem, ziem jest siedem.

8 — USSU

Wartość: osiem.

9 — ILIMMU

Wartość: dziewięć.

10 — U

Wartość: dziesięć.

60 — GEŠ / ŠUŠ

Wartość: sześćdziesiąt, pełna jednostka systemu sześćdziesiętnego.

Uwaga: zapis liczby nie powinien być przekładany bez znajomości jednostki. Ta sama liczba klinów może oznaczać sztuki, miary zboża, dni lub jednostki czasu.

2. Miary pożywienia i płynów

BAN2

Znaczenie: miara objętości, często zboża.

Akadyjski odpowiednik: pānu lub inną jednostkę zależnie od okresu.

SILA3

Znaczenie: mała miara objętości płynów i produktów sypkich.

Przykład:

sila3 kaš = miara piwa

GUR

Znaczenie: duża miara zboża.

Przykład:

še-gur = miara zboża

QA

Akadyjski znak miary: qû, jednostka objętości.

ŠE

Może oznaczać zarówno zboże, jak i występować jako część nazw miar lub racji żywnościowych.

KAŠ

Znaczenie: piwo.

Akadyjski odczyt: šikāru.

W tekstach rytualnych piwo może być napojem dla boga, człowieka albo zmarłego.

I3

Znaczenie: olej.

Akadyjski odczyt: šamnu.

Zastosowanie: namaszczanie, gotowanie, ofiara, leczenie.

A2

Znaczenie: woda lub płyn; nie należy mylić każdej wartości A2 z prostym A „woda”.

3. Kalendarz i czas

UD / U4

Znaczenie: dzień, czas, dzień wyznaczony.

Akadyjski: ūmu.

ITI

Znaczenie: miesiąc księżycowy.

Akadyjski: warḫu.

MU

Znaczenie: rok; imię; nazwa.

Akadyjski: šattu jako „rok”, šumu jako „imię”.

Uwaga: ten sam zapis może mieć różne odczytania.

GE6

Znaczenie: noc, ciemność.

Akadyjski: mūšu.

ZAL

Znaczenie: mijać, kończyć się, upływać.

U4-DA

Znaczenie: tego dnia, w tym czasie.

ŠEŠ-ŠEŠ

Znaczenie: powtarzanie czasu lub kolejnych okresów w formule literackiej; przekład zależy od kontekstu.

4. Znaki dotyczące śmierci i grobu

UG3

Znaczenie: umrzeć, śmierć, zmarły.

Akadyjski: mūtu — śmierć; mītu — zmarły.

NAM-UG3

Znaczenie: los śmierci, śmiertelność.

KI-GAL

Znaczenie: wielka ziemia, świat podziemny.

KUR-NU-GI4-A

Znaczenie: „kraina, z której nie ma powrotu”.

Budowa:

kur = kraina
nu = nie
gi4 = wracać
-a = końcówka relacyjna / miejscowa

Uwaga: jest to formuła literacka, a nie nazwa geograficzna w nowoczesnym sensie.

ARALI

Znaczenie: nazwa świata podziemnego lub jego regionu.

IRKALLA

Język: akadyjski.

Znaczenie: świat podziemny; jego władca albo kraina, zależnie od tekstu.

ETEMMU

Znaczenie: duch zmarłego, cień osoby.

Przykład:

etemmu = duch, który może powrócić jako niespokojny zmarły

EṢEMTU

Znaczenie: kość, szkielet.

PAGRU

Znaczenie: ciało, zwłoki.

ŠĪRU

Znaczenie: ciało, mięso.

ŠALĀLU

Znaczenie: pochować, złożyć, pogrzebać.

QABRU

Znaczenie: grób, miejsce pochówku.

KISPU

Znaczenie: rytuał ofiary dla zmarłych i przodków.

5. Zmarli i pokrewieństwo

ABU

Znaczenie: ojciec.

Logogram sumeryjski: ADDA lub ABBA.

UMMU

Znaczenie: matka.

Logogram sumeryjski: AMA.

AḪU

Znaczenie: brat.

Logogram sumeryjski: ŠEŠ.

AḪĀTU

Znaczenie: siostra.

MĀRU

Znaczenie: syn, dziecko.

Logogram sumeryjski: DUMU.

MĀRTU

Znaczenie: córka.

APLU

Znaczenie: syn, potomek.

ZĒRU

Znaczenie: nasienie, potomstwo, ziarno.

W tekstach o stworzeniu „nasienie wszystkich żywych stworzeń” oznacza zachowanie życia, nie tylko nasiona roślin.

6. Znaki i słowa dotyczące demonów

UDUG

Znaczenie: duch, demon, istota nadnaturalna.

W liczbie mnogiej i w złożeniach może oznaczać złe moce.

UDUG-HUL

Znaczenie: zły demon, grupa zaklęć przeciw złym duchom.

Budowa:

udug = duch / demon
hul = zły

GIDIM

Znaczenie: duch zmarłego; demon lub cień.

Akadyjski odpowiednik: etemmu.

GALLU

Znaczenie: demon świata podziemnego, strażnik lub wykonawca rozkazów Ereškigal.

NAMTAR

Znaczenie: bóg lub demon losu, śmierci i zarazy.

Dosłownie w interpretacji: „ten, który wyznacza los”.

LAMAŠTU

Znaczenie: demonica zagrażająca matkom i dzieciom.

PAZŪZU

Znaczenie: demon wiatru; jego wizerunek mógł chronić przed Lamasztu.

AḪḪĀZU

Znaczenie: demon choroby, „ten, który chwyta”.

ŠĒDU

Znaczenie: duch opiekuńczy albo siła osobista.

LAMASSU

Znaczenie: opiekuńcza istota duchowa, często związana z domem lub pałacem.

7. Słownictwo rytuału

KA-INIM-MA

Znaczenie: formuła zaklęcia; dosłownie „słowa ust”.

Tak mogą zaczynać się lub kończyć katalogi zaklęć.

ŠIPTU

Akadyjski: šiptu.

Znaczenie: zaklęcie, formuła magiczna.

ĀŠIPU

Znaczenie: egzorcysta, kapłan-mag.

KALŪ

Znaczenie: kapłan lamentacyjny, specjalista od śpiewu i lamentu.

GALA

Sumeryjski: gala.

Znaczenie: kapłan śpiewający lamentacje.

NÍG2-NA / NÍG-NA

Znaczenie: kadzidło, aromatyczna ofiara.

BUḪUR

Znaczenie: modlitwa, lament lub wołanie, zależnie od zapisu.

ZI-PA-AG

Znaczenie: formuła związana z życiem, oddechem lub rytuałem ożywienia; wymaga analizy konkretnego rękopisu.

A2-ZU

Znaczenie: lekarz, znawca wody lub uzdrawiania w zależności od odczytu.

8. Znaki dotyczące świątyni i ofiary

É

Znaczenie: dom, świątynia, siedziba boga.

É-KUR

Znaczenie: Dom Góry, świątynia Enlila w Nippur.

É-AN-NA

Znaczenie: Dom Nieba, świątynia Inanny w Uruk.

É-ABZU

Znaczenie: Dom Apsu, siedziba związana z Enkim.

GUD

Znaczenie: wół, zwierzę ofiarne.

UDU

Znaczenie: owca, zwierzę ofiarne.

ŠU-ŠI

Znaczenie: ręka, część lub czynność związana z podaniem daru; wymaga analizy kontekstu.

NÍG2

Znaczenie: rzecz, własność, dar, przedmiot.

W tekstach administracyjnych: może wprowadzać rzecz przekazywaną świątyni.

9. Znaki dotyczące tabliczki i skryby

DUB

Znaczenie: tabliczka; pisać na tabliczce.

DUB-SAR

Budowa: DUB „tabliczka” + SAR „pisać”.

Znaczenie: skryba.

Akadyjski: ṭupšarru.

SAR

Znaczenie: pisać; zapisywać; rosnąć w innych wartościach.

IM

Znaczenie: glina; tabletka gliniana w określonych zapisach.

Akadyjski: ṭīdu — glina.

BA-AN-DUB

Znaczenie: został zapisany / zapisano go, zależnie od konstrukcji.

KA-ŠA3

Znaczenie: słowa wnętrza / treść, formuła wymagająca kontekstu.

10. Znaki dotyczące wody i potopu

A

Znaczenie: woda.

ABZU / APSÛ

Znaczenie: głębia wód podziemnych.

AMARU / ABŪBU

Akadyjski: abūbu.

Sumeryjskie odpowiedniki: amaru i zapisy związane z wodą niszczącą.

Znaczenie: potop.

ID2

Znaczenie: rzeka, kanał, ciek wodny.

Akadyjski: nāru — rzeka.

BURA2

Znaczenie: studnia lub otwór wodny, zależnie od zapisu.

PA5

Znaczenie: kanał, rów irygacyjny.

GI

Znaczenie: trzcina; łodyga; materiał do budowy łodzi i ogrodzeń.

GI-SIG

Znaczenie: trzcinowy płot lub ogrodzenie.

11. Przykład analizy nazwy „Kraj, z którego nie ma powrotu”

Zapis

KUR-NU-GI4-A

Rozbicie

KUR = kraina / góra / świat podziemny
NU = nie
GI4 = wracać
-A = końcówka relacyjna lub miejscowa

Przekład

„Kraina, z której nie ma powrotu”.

Uwaga

Jest to przekład literacko-analityczny. Nie każdy element takiego złożenia musi odpowiadać polskiemu słowu w identycznej kolejności.

12. Przykład analizy „ducha zmarłego”

Sumeryjski

gidim

Akadyjski

etemmu

Przekład

„duch zmarłego”, „cień zmarłego”, „duch osoby”.

Uwaga

Nie należy automatycznie tłumaczyć każdego gídim jako „demon”. Duch zmarłego może być neutralny, opiekuńczy albo niebezpieczny, zależnie od rytuału i kontekstu.

13. Tabela części 3

14. Następna część

Część 4 obejmie:

• wartości sylabiczne znaków;
• znaki homofoniczne i polifoniczne;
• logogramy akadyjskie;
• imiona wszystkich bogów z naszych tekstów;
• imiona bohaterów i królów;
• nazwy miast, świątyń i krain;
• tabelę determinatywów;
• ćwiczenia z transliteracji krótkich wersów.