Pełny słownik sumeryjsko-akadyjski

Tom VII A — katalog znaków i wartości

Część 7: stworzenie człowieka, ciało, dusza, praca, ofiara, zwierzęta i materiały

1. Słownictwo stworzenia człowieka

A — woda

Woda jest materią oczyszczenia, życia i potopu. W tekstach o stworzeniu może być składnikiem rytuału, a w tekstach o śmierci — darem dla zmarłego.

IM — glina

Sumeryjski: im.

Akadyjski: ṭīdu.

Znaczenie: glina, materiał tabliczki i ciało człowieka w tekstach stworzenia.

Przykład:

im = glina

IM-GIN2

Znaczenie: jak glina, z gliny, w formie gliny; konstrukcja porównawcza zależna od tekstu.

SIG4 — cegła

Znaczenie: cegła, budulec, cegła rytualna.

W „Atra-hasisie” cegła z mułu jest związana z obyczajami kobiety rodzącej.

ŠIR — ciało, mięso

Akadyjski: šīru.

Znaczenie: ciało, mięso, substancja cielesna.

DAM — krew

Akadyjski: damu.

Znaczenie: krew, zwłaszcza krew użyta w ofierze lub stworzeniu człowieka.

ṬĒMU — rozum, inteligencja

Akadyjski: ṭēmu.

W „Atra-hasisie” człowiek zostaje stworzony z gliny zmieszanej z ciałem i rozumem zabitego boga.

ZI — życie, duch

Znaczenia: życie, oddech, duch, siła życiowa.

ZI-ŠAG4

Znaczenie: życie serca, siła wewnętrzna, życie człowieka.

NAPŠATU

Akadyjski: napištu, napšatu.

Znaczenia: życie, oddech, dusza, istota żywa.

NAPŠU — oddech

Znaczenie: oddech i życie jako siła organizmu.

BALĀṬU

Akadyjski czasownik: żyć, przeżyć.

Rzeczownik: balṭu — życie, żyjący.

2. Ciało człowieka

SAG / QAQQADU

Znaczenie: głowa.

IGI / ĪNU

Znaczenie: oko, twarz, oblicze.

KA / PÛ

Znaczenie: usta, otwór, mowa.

EME / LIŠĀNU

Znaczenie: język jako organ i język mowy.

GU2 / ŠAGRU

Znaczenie: szyja, kark, brzeg.

ŠAG4 / LIBBU

Znaczenie: serce, wnętrze, środek, uczucia.

ŠÀ / LIBBU

Znaczenie: wnętrze, serce, brzuch, zamiar.

UR2 / UZNU

Znaczenie: ucho, słuch, rozumienie.

ŠU / QĀTU

Znaczenie: ręka, moc, czynność, władza.

GIRI3 / ŠĒPU

Znaczenie: stopa, noga, droga, chodzenie.

ZI-IR / ŠĀRU

Znaczenie: oddech lub wiatr, zależnie od zapisu.

UR5 / ŠĀDU

Znaczenie: plecy, grzbiet, podpora.

PÀD / PAŠĀŠU

Znaczenie: namaszczać, smarować olejem; w niektórych zapisach odnosi się do czynności rytualnej.

ŠU-UB

Znaczenie: skóra, okrycie, powłoka; wymaga kontekstu.

3. Rodzina i narodziny

AMA / UMMU

Matka.

ADDA / ABU

Ojciec.

DUMU / MĀRU

Syn, dziecko.

DUMU-MUNUS

Córka, dziecko płci żeńskiej.

KI-SIKIL

Młoda kobieta, dziewczyna.

DAM / AŠŠATU

Żona.

GEME2 / AMTUM

Niewolnica, służąca.

ARAD2 / WARDUM

Niewolnik, sługa.

NIN-TU

Bogini łona i narodzin.

ŠAG4-GA

Wnętrze, łono, serce; dokładne znaczenie zależy od konstrukcji.

ŠÀ-TUR

Małe wnętrze / łono; termin związany z ciążą lub narodzinami w niektórych tekstach.

ŠU-GI4

Stary człowiek, starzec; dosłownie „ten, którego ręka wróciła” w analizie tradycyjnej.

4. Praca i ciężar bogów

IL2 — nieść, podnosić

Akadyjski: našû.

Znaczenia: nieść, dźwigać, podnosić.

Przykład:

ciężar bogów

GUR — obracać, nosić, miara

Znaczenie zależy od znaku i kontekstu: czasownik, miara lub złożenie gospodarcze.

UR3 — praca, służba

Znaczenie: praca, trud, służba, wykonywanie obowiązku.

NAM-UR3-UR3

Znaczenie: ciężka praca, trud, obowiązek pracy.

DU3 — budować, tworzyć

Akadyjski: epēšu — robić, czynić, budować.

Przykład:

e2 du3 = budować dom

E2-DU3

Znaczenie: budować dom lub świątynię.

A-GAR3

Znaczenie: kanał, irygacja, praca związana z wodą.

PA5 — kanał, rów

Znaczenie: kanał irygacyjny, rów, przepust.

GAN2 — pole

Akadyjski: eqlu.

Znaczenie: pole uprawne.

GAN2-KASKAL

Znaczenie: pole przy drodze lub pole związane z drogą.

A-ŠÀ

Znaczenie: woda pola, irygacja, kanał doprowadzający wodę.

ŠE-GUR

Znaczenie: miara zboża lub zboże jako produkt gospodarczy.

5. Świątynia i ofiara

E2 — dom, świątynia

Dom boga lub instytucja świątynna.

E2-GAL

Wielki dom, pałac lub wielka świątynia.

BAR — zewnętrzna przestrzeń

Dziedziniec, zewnętrzna strona, przestrzeń przed świątynią.

KISAL — dziedziniec

Akadyjski: kisallu.

Znaczenie: dziedziniec, otwarta przestrzeń domu lub świątyni.

UGU — nad, na powierzchni

Znaczenie: na, nad, powyżej.

MAŠ2 — ofiara, koźlę

Może odnosić się do ofiary albo zwierzęcia, zależnie od tekstu.

UDU — owca

Podstawowe zwierzę ofiarne.

GUD — wół, byk

Ofiara, zwierzę robocze, obraz siły.

ŠEŠ — brat, ofiara lub sześć w zależności od znaku

Wymaga rozróżnienia homofonów i indeksów.

NINDA — chleb

Podstawowy dar dla bogów i zmarłych.

KAŠ — piwo

Napój rytualny i codzienny.

I3 — olej

Namaszczanie, oczyszczenie, ofiara.

NÍG2-NA

Kadzidło, aromatyczna ofiara, spalana substancja.

GIR2 — nóż lub narzędzie ofiarne

Wartość zależy od znaku i okresu.

6. Zwierzęta

ANŠE — osioł

Akadyjski: imēru.

ANŠE-BAR-AN — onager

Dziki osioł, zwierzę stepowe.

GUD — wół, byk

Akadyjski: alpum.

UDU — owca

Akadyjski: immeru.

MUŠ — wąż

Akadyjski: ṣēru.

UR — pies lub drapieżnik

Akadyjski: kalbu, jeśli oznacza psa.

KAŠ4 — świnia

Akadyjski: šaḫû.

KU6 — ryba

Akadyjski: nūnu.

AMAR — cielę

Akadyjski: aplu alpim lub egru, zależnie od zapisu.

ANZU

Ptak mitologiczny, potężny ptak związany z burzą i niebem.

ZU2 — ząb

W tekstach opisujących ciało lub zwierzęta.

MUŠEN — ptak

Ogólny determinatyw lub słowo oznaczające ptaka.

7. Rośliny i materiały

GI — trzcina

Budowa ogrodzeń, łodzi i ścian; symbol trzcinowej ściany w opowieści o Atra-hasisie.

GI-SIG

Trzcinowy płot lub ogrodzenie.

GIŠ — drewno, drzewo

Determinatyw przed nazwą drzewa lub przedmiotu drewnianego.

GIŠ-ERIN2

Cedr lub drewno cedrowe.

GIŠ-ŠIM

Drzewo, pachnidło, aromatyczna substancja.

U2 — zioło, trawa, roślina

U2-LUM

Roślina, zioło lub owoc.

ŠE — zboże

Jęczmień, ziarno, plon.

ZIZ2

Ziarno, pszenica lub rodzaj zboża.

TIN — daktyl, wino lub sok

Znaczenie zależy od tekstu i okresu.

GIŠ-ERIN2 — cedr

Drewno cenne, aromatyczne, używane w świątyniach i budowie.

ZA.GIN3

Lapis lazuli.

KU3-SIG17

Złoto, dosłownie „czysty metal”.

KUG

Czysty, święty, metal szlachetny; w złożeniach może oznaczać srebro lub złoto.

AN.NA

Cyna lub metal niebiański, zależnie od tekstu.

URUDU

Miedź.

NA4

Kamień.

NA4.ZA.GIN3

Kamień lapis lazuli.

ES̆2

Bitum, smoła, substancja używana do uszczelniania łodzi.

8. Łódź, potop i budowa

MA2

Łódź, statek.

Akadyjski: eleppu.

GI-IM

Trzcina i bitum; materiał budowlany lub formuła dotycząca uszczelnienia.

ES̆2

Bitum, smoła.

E2-DU3

Budować dom, konstrukcję lub łódź.

BAD3

Mur, ściana, obwarowanie.

IGI-BAR

Patrzeć, oglądać, zobaczyć.

AMARU

Potop, wielka powódź.

Akadyjski: abūbu.

A2-MA-RU

Zapis złożony związany z potopem; przekład wymaga porównania rękopisu.

IM-ḪUL

Zła burza, niszczący wiatr lub zjawisko pogodowe.

U4-GAL

Wielka burza lub wielki dzień, zależnie od tekstu.

9. Słownik terminów z „Atra-hasisa”

IĠIĠI

Młodsi bogowie, którzy wykonywali ciężką pracę.

ANUNNAKI

Wielcy bogowie, zgromadzenie bogów.

ILAWELE / IL-AWELA

Bóg zabity jako materia stworzenia człowieka.

BĒLET-ILĪ

„Pani bogów”, akadyjski tytuł bogini matki.

ŠURUPPU

Choroba lub plaga, w zależności od transliteracji.

ASAKKU

Demon lub choroba, często związana z gorączką i wyniszczeniem.

NAMTARU

Działanie lub moc Namtara; nieszczęście, los śmierci.

LAḪMU

Istoty lub bohaterowie związani z Enkim i Apsu.

ZAHMU

Istoty wodne lub pomocnicy Enkiego w tekstach fragmentarycznych.

10. Słownik terminów z „Instrukcji Szuruppaka”

GAN2

Pole.

KASKAL

Droga, podróż, szlak.

PU2

Studnia, źródło, otwór wodny.

E2-SILA

Dom przy ulicy lub przestrzeń miejska, zależnie od zapisu.

CU-DU8

Ręczyć za kogoś, poręczać; dokładne znaczenie zależy od odczytu.

NAM-SILIG

Kłótnia, spór, konflikt.

SA-GAZ

Rozbój, przemoc, zabójstwo.

NITAH-NIĠIR-SI

Młody człowiek lub druh, zależnie od rekonstrukcji tekstu.

KI-SIKIL DAM-TUKU-DA

Młoda kobieta mająca męża; zamężna młoda kobieta.

ŠAG4

Serce, wnętrze, zamiar.

ŠU-UR2

Przeklinać lub wypowiadać przekleństwo, zależnie od znaku.

11. Słownik terminów z tekstów o świecie podziemnym

EREŠKIGAL

Władczyni świata zmarłych.

GALLA

Demony, które towarzyszą Inannie i domagają się zastępstwa.

ABZU

Miejsce Enkiego i źródło wody życia.

A-KU3-GA

Czysta woda, woda oczyszczenia.

NAM-TI-LA

Życie, ożywienie, życie przywrócone.

NAM-UG3

Śmierć, los śmierci.

KUR-NU-GI4-A

Kraina, z której nie ma powrotu.

GIDIM

Duch zmarłego.

ŠU-BA-AN-TI

„Wziął w rękę”, „przyjął”, „pochwycił”; konstrukcja zależna od tekstu.

12. Ćwiczenie: słowo „człowiek” w różnych zapisach

Sumeryjski

LU2

Przekład: człowiek.

Akadyjski

awīlum / amēlu

Przekład: człowiek, osoba.

W „Atra-hasisie”

awīlum

Może oznaczać człowieka jako istotę stworzoną do pracy.

W złożeniu

NAM-LU2

Może oznaczać ludzkość lub stan człowieka, zależnie od tekstu.

13. Ćwiczenie: „ciało i krew”

Słowa

ŠIR = ciało / mięso
DAM = krew
IM = glina
ZI = życie / duch

Przekład formuły

„Zmieszaj glinę z ciałem, krwią i siłą życia”.

Uwaga: w „Atra-hasisie” ważny jest także akadyjski termin ṭēmu, rozum lub inteligencja zabitego boga.

14. Podsumowanie części 7

Część 7 obejmuje słownictwo:

stworzenia człowieka;
gliny, ciała, krwi i życia;
głowy, serca, rąk i oddechu;
narodzin i pokrewieństwa;
pracy, pól, kanałów i ciężaru bogów;
świątyń, ofiar i kapłanów;
zwierząt i roślin;
budowy łodzi i opisu potopu;
„Instrukcji Szuruppaka”;
świata podziemnego i rytuałów.

Następna część obejmie gramatykę praktyczną: przypadki, zaimki, czasowniki, szyk zdania, odmianę akadyjską i przykładowe analizy całych wersów.