Pełny słownik sumeryjsko-akadyjski

Tom VII C — słownik alfabetyczny akadyjski

Część 1: hasła A–B

Układ: hasło akadyjskie — znaczenie — zapis klinowy/logogram — forma gramatyczna — przykłady.

A

ālu

Znaczenie: miasto, osada, centrum miejskie.

Logogram: URU.

Formy:

ālu = miasto
ālim = miasta / miasta jako dopełniacz
ālam = miasto jako biernik

Przykład:

ālu Šuruppak

„miasto Szuruppak”.

abāru

Znaczenie: ołów lub metal ciężki, zależnie od kontekstu.

Logogram: AN.NA w niektórych tekstach metalurgicznych.

abūbu

Znaczenie: potop, wielka powódź.

Logogramy: AMARU lub zapis fonetyczny.

Przykład:

abūbu = potop

W „Atra-hasisie” i „Gilgameszu”: katastrofalna powódź zesłana przez bogów.

abālu

Znaczenie: suszyć, osuszyć, pozbawić wody.

Przykład: ziemia osuszona po potopie lub susza jako kara.

abnu

Znaczenie: kamień.

Logogram: NA4.

Przykład:

abnu = kamień

abšānu

Znaczenie: kanał, rów, odcinek irygacyjny.

abū

Znaczenie: ojciec.

Logogram: ADDA, ABBA.

Formy:

abu       ojciec
abīya     mój ojciec
abīšu     jego ojciec

adāru

Znaczenie: bać się, lękać się.

Przykład:

„Bóg bał się własnych synów” — konstrukcja zależna od tekstu.

adannu

Znaczenie: wyznaczony czas, termin, ustalony moment.

Przykład:

„W wyznaczonym czasie losu”.

adūru

Znaczenie: lęk, strach, obawa.

agû

Znaczenie: korona, diadem, nakrycie głowy władcy.

Logogram: AGA.

Przykład: w „Zejściu Isztar” korona zostaje odebrana przy pierwszej bramie.

akalu

Znaczenie: jeść, jedzenie, chleb.

Logogram: NINDA.

Formy:

akālu = jeść
akalum = jedzenie / chleb jako rzeczownik

alāku

Znaczenie: iść, przychodzić, odchodzić, podróżować.

Logogram: GEN, KU4, GIN.

Formy:

illik = poszedł
illak = idzie / będzie szedł
alākum = iść

Przykład:

„Utnapisztim poszedł do łodzi”.

amāru

Znaczenie: widzieć, zobaczyć, oglądać.

Logogram: IGI-BAR.

Formy:

amur = zobaczył
īmur = zobaczył, wariant formy

amēlu

Znaczenie: człowiek, osoba, człowiek wolny, mieszkaniec.

Logogram: LU2.

Uwaga: nie zawsze oznacza wszystkich ludzi jako ludzkość; może oznaczać osobę o określonym statusie społecznym.

amtu

Znaczenie: niewolnica, służąca.

Logogram: GEME2.

Anu

Znaczenie: Anu, bóg nieba.

Logogram: AN.

Forma: imię własne; zwykle nie tłumaczy się go jako „Niebo” w przekładzie narracyjnym.

apālu

Znaczenie: odpowiadać, odpłacać, ponosić odpowiedzialność.

aplu

Znaczenie: syn, potomek.

Logogram: DUMU.

Uwaga: w tekstach akadyjskich częstsze jest māru, ale aplu występuje w określonych konstrukcjach i tytułach.

apsû

Znaczenie: Apsu, głębia podziemnych wód.

Logogram: ABZU.

Funkcje:

siedziba Ea/Enkiego;
podziemne wody słodkie;
miejsce mądrości i oczyszczenia.

arāku

Znaczenie: być krótkim, skracać, trwać krótko.

arāru

Znaczenie: przekląć, rzucić klątwę.

arḫu / warḫu

Znaczenie: miesiąc księżycowy.

Logogram: ITI.

aṣû

Znaczenie: wyjść, wyjść na zewnątrz, wydostać się.

Logogram: E3.

Przykład:

„Wyjdź z łodzi”.

asû

Znaczenie: lekarz, uzdrowiciel.

Logogram: A2-ZU.

asakku

Znaczenie: demon choroby lub sama choroba, często gorączka i wyniszczenie.

Logogram: ASAG.

aṣābu

Znaczenie: mieszkać, osiedlić się, przebywać.

Przykład:

„Zamieszkali u ujścia rzek”.

aššatu

Znaczenie: żona, małżonka.

Logogram: DAM.

ašāru

Znaczenie: miejsce, obszar, właściwe miejsce.

ašāšu

Znaczenie: prosić, błagać, modlić się.

ašû

Znaczenie: wychodzić; wariant lub forma związana z aṣû zależnie od tekstu.

awātu

Znaczenie: słowo, mowa, rozkaz, sprawa, wypowiedź.

Logogram: INIM.

Formy:

awātum = słowo
awātīya = moje słowa
awat šarri = słowo króla

awīlu

Znaczenie: człowiek, osoba, człowiek wolny, obywatel.

Logogram: LU2.

Różnica od amēlu: znaczenie zależy od epoki i systemu prawnego; oba wyrazy mogą być tłumaczone jako „człowiek”, lecz nie zawsze są wymienne.

B

balāṭu

Znaczenie: żyć, ocaleć, zachować życie.

Logogram: TI, TIL3, ZI.

Formy:

ibluṭ = przeżył
balṭu = żyjący / życie
balāṭu = żyć

Przykład:

„Ocal życie”.

balāṭu napišti

Znaczenie: zachować życie, ocalić istoty żywe.

bābu

Znaczenie: brama, drzwi, wejście.

Logogram: KA2.

Formy:

bābu = brama
bāb ekalli = brama pałacu

bēlu

Znaczenie: pan, władca, bóstwo jako pan.

Logogram: EN.

Formy:

bēlu = pan
bēlīya = mój pan
bēlet = pani

bēltu

Znaczenie: pani, władczyni, bogini.

Logogram: NIN.

Przykład:

„Ereškigal, pani świata podziemnego”.

bītu

Znaczenie: dom, świątynia, siedziba, gospodarstwo.

Logogram: E2.

Formy:

bītu = dom
bīt ilī = dom boga / świątynia
bītīya = mój dom

būlu

Znaczenie: bydło, stado, zwierzęta hodowlane.

Logogram: UDU, GUD, zależnie od gatunku.

būru

Znaczenie: studnia, otwór wodny.

Logogram: PU2.

būšû

Znaczenie: dobytek, własność, dobra.

Logogram: NIG2.

banû

Znaczenie: budować, tworzyć, formować.

Logogram: DU3, MU2.

Przykład:

„Bogini stworzyła człowieka”.

bunnû

Znaczenie: wygląd, kształt, forma; zależnie od tekstu.

bašû

Znaczenie: być, istnieć, znajdować się.

Przykład:

ina āli bašû = być w mieście

balālu

Znaczenie: mieszać, łączyć.

Przykład:

„Zmieszać glinę z ciałem i krwią boga”.

baqāru

Znaczenie: skarżyć się, wnosić oskarżenie, żądać rozliczenia.

barû

Znaczenie: widzieć, badać, wróżyć, odczytywać znak.

Rzeczownik: bārû — wróżbita, kapłan odczytujący omen.

bītāti

Znaczenie: domy, gospodarstwa, siedziby.

3. Złożenia akadyjskie A–B

bīt ilī

„dom boga”, świątynia.

bīt erṣeti

„dom ziemi”, świat podziemny w określonym kontekście.

bīt mūti

„dom śmierci”, grobowiec lub kraina zmarłych.

bāb erṣeti

„brama ziemi”, brama świata podziemnego.

zēr napšāti

„nasienie istot żywych”.

bēl abī

„pan mojego ojca” lub „mój pan i ojciec”, zależnie od składni.

awāt ilī

„słowo boga”, rozkaz lub wyrok boga.

šīmtu balāṭi

„los życia”.

4. Ćwiczenie: bīt ilī

Zapis

bīt ilī

Analiza

bītu = dom
ilī  = boga / bogów

Przekład

„Dom boga”, „świątynia”.

5. Ćwiczenie: awāt ilī

Zapis

awāt ilī

Przekład

„Słowo boga”, „rozkaz boga”.

W tekście o Utnapisztimie oznacza wiadomość lub polecenie przekazane przez Ea.

6. Ćwiczenie: zēr napšāti

Zapis

zēr napšāti

Analiza

zēru      nasienie, ziarno
napšātu   istoty żywe, życie

Przekład

„Nasienie wszystkich istot żywych”.

7. Ćwiczenie: różnica abu i bēlu

Abu

ojciec.

Bēlu

pan, władca.

Przykład

abūšu = jego ojciec
bēlīya = mój pan

Nie należy tłumaczyć bēlu jako „ojciec”, nawet jeśli bóg jest nazywany ojcem bogów. To dwa różne wyrazy.

8. Podsumowanie części 20

Część 20 rozpoczyna alfabetyczny słownik akadyjski. Obejmuje hasła A–B dotyczące:

nieba, bogów i ojców;
potopu, wody i Apsu;
miasta, domu i świątyni;
życia i ocalenia;
bramy i świata podziemnego;
człowieka, żony, niewolnicy i lekarza;
słowa, rozkazu i modlitwy;
budowania, mieszkania i mieszania substancji.

Następna część obejmie akadyjskie hasła D–E, między innymi damu, dāmu, dullu, dūmu, eqlu, erṣetu, etemmu, epēšu i ellū.