Pełny słownik sumeryjsko-akadyjski

Tom VII C — słownik alfabetyczny akadyjski

Część 6: hasła T–Z

T

tābtu

Znaczenie: sól, słoność.

Logogram: MUN.

Przykład: zasolona ziemia po suszy i potopie.

tāḫāzu

Znaczenie: bitwa, walka, konflikt.

Logogram: DU14.

târu

Znaczenie: wracać, powracać, odwracać się.

Logogram: GI4 lub GUR.

Przykłady:

lā tāri = bez powrotu
ittar = wrócił

ṭēmu

Znaczenie: rozum, inteligencja, zamiar, rozsądek.

Logogram: ZU, ŠAG4 lub zapis fonetyczny.

W „Atra-hasisie”: człowiek zostaje stworzony z gliny zmieszanej z ciałem i rozumem zabitego boga.

ṭīdu

Znaczenie: glina.

Logogram: IM.

ṭuppu

Znaczenie: tabliczka gliniana, dokument, zapis.

Logogram: DUB.

ṭupšarru

Znaczenie: skryba, „pisarz tabliczki”.

Logogram: DUB-SAR.

tamītu

Znaczenie: modlitwa, prośba, błaganie.

Logogram: ŠU-DU8 lub zapis fonetyczny.

tamlû

Znaczenie: pole uprawne lub ziemia; wariant zależny od okresu.

tamšīlu

Znaczenie: podobieństwo, obraz, odpowiednik.

tēšû

Znaczenie: mieszać, łączyć, ugniatać; zależnie od rdzenia.

tīru

Znaczenie: powrót, odwrócenie, droga powrotna.

tummu

Znaczenie: kopiec, nasyp, podwyższenie.

Logogram: DU6.

tušābu

Znaczenie: mieszkać, osiedlać, zamieszkiwać.

Rdzeń: wašābu.

U

ūmu

Znaczenie: dzień, czas, okres, wydarzenie.

Logogram: UD/U4.

Przykłady:

ūmu = dzień
ūmū = dni
ina ūmi = w dniu

ūmūtu

Znaczenie: dzienny, należący do dnia.

ummānu

Znaczenie: rzemieślnik, specjalista, fachowiec.

ummu

Znaczenie: matka.

Logogram: AMA.

urḫu

Znaczenie: droga, podróż, szlak.

Logogram: KASKAL.

uršu

Znaczenie: łóżko, łoże, miejsce spania.

Logogram: GIŠ.NA.

uššu

Znaczenie: osiem.

Logogram: liczba 8.

uqnû

Znaczenie: lapis lazuli.

Logogram: ZA.GIN3.

ūru

Znaczenie: światło, świt, blask; zależnie od zapisu.

W

wardu

Znaczenie: niewolnik, sługa.

Logogram: ARAD2.

warḫu

Znaczenie: miesiąc księżycowy.

Logogram: ITI.

wašābu

Znaczenie: siedzieć, mieszkać, przebywać.

Logogram: TUŠ.

walādu

Znaczenie: rodzić, urodzić, wydać na świat.

Logogram: TU.

wabālu

Znaczenie: nieść, przynosić, prowadzić.

Logogram: IL2.

warkatu

Znaczenie: tył, następstwo, później, dalsza część.

Z

zēru

Znaczenia: nasienie, ziarno, potomek, rasa, rodzaj.

Logogram: ZI, ŠE lub ZĒR.

Przykład:

zēr napšāti = nasienie istot żywych

zību

Znaczenie: ozdoba, biżuteria, klejnot.

Logogram: NA4, ZA.GIN3 lub inne złożenie.

zikaru

Znaczenie: mężczyzna, samiec.

Logogram: NITAH.

zīru

Znaczenie: gniew, złość, wściekłość.

zāzu

Znaczenie: dzielić, rozdzielać.

Logogram: BAL lub podobny znak zależnie od tekstu.

zakāru

Znaczenie: mówić, wspominać, nazwać, wypowiedzieć.

Logogram: MU, DUG4.

Przykład:

„Wypowiedział imię boga”.

zakû

Znaczenie: być czystym, oczyścić, uwolnić od winy.

Logogram: KU3.

zamaru

Znaczenie: śpiewać, wykonywać pieśń.

Logogram: NAR.

zuqqu

Znaczenie: mucha, owad.

Przykład: bogowie gromadzą się nad ofiarą jak muchy.

zummuru

Znaczenie: ciało, kształt, postać; zależnie od tekstu.

3. Złożenia akadyjskie T–Z

ṭuppi šarri

„tabliczka króla”, dokument królewski.

ṭupšarru ilī

„skryba boga” lub skryba świątynny.

ṭēma ilī

„rozum boga”, „zamiar boga”.

mû balāṭi

„woda życia”.

zēr napšāti

„nasienie istot żywych”.

zēr amēli

„nasienie człowieka”, potomstwo ludzkie.

warḫu šattu

„miesiąc roku” lub określenie daty.

bīt wardim

„dom niewolnika” lub gospodarstwo związane ze sługą.

mār awīlim

„syn człowieka”.

4. Ćwiczenie: ṭuppu

Zapis

DUB

Odczyt akadyjski

ṭuppu

Przekład

„Tabliczka gliniana”.

Złożenie

DUB-SAR = ṭupšarru = skryba

5. Ćwiczenie: ṭēmu

Znaczenie

„rozum”, „inteligencja”, „zamiar”.

W „Atra-hasisie”

Rozum zabitego boga zostaje połączony z gliną. Człowiek nie jest więc stworzony wyłącznie z ziemi; zawiera również element boskiej inteligencji.

6. Ćwiczenie: zēr napšāti

Analiza

zēru      nasienie, ziarno
napšāti   istoty żywe

Przekład

„Nasienie wszystkich istot żywych”.

W „Eposie o Gilgameszu”

Jest to rozkaz wprowadzenia do łodzi zwierząt, ludzi i wszystkich rodzajów życia.

7. Ćwiczenie: ūmu

Zapis

UD

Odczyt

ūmu

Możliwe przekłady

• dzień;
• czas;
• okres;
• dzień wyznaczony.

Kontekst decyduje, czy tłumaczymy jako „dzień”, czy jako szersze „czas”.

8. Ćwiczenie: warḫu

Zapis

ITI

Odczyt

warḫu

Przekład

„Miesiąc”.

W kolofonie może być częścią daty:

„W miesiącu Ajar…”.

9. Ćwiczenie: walādu

Zapis

TU

Odczyt akadyjski

walādu

Przekład

„rodzić”, „wydać na świat”.

W tekstach o stworzeniu może opisywać narodziny człowieka, lecz nie zawsze oznacza biologiczny poród; może oznaczać także stworzenie lub ukształtowanie.

10. Tabela T–Z

11. Zakończenie alfabetu akadyjskiego

Część 25 zamyka podstawowy słownik akadyjski od A do Z w zakresie najważniejszego słownictwa potrzebnego do naszych tekstów.

Obejmuje on teraz:

• rzeczowniki kosmologiczne;
• słownictwo stworzenia człowieka;
• życie, śmierć i ducha;
• świątynię i rytuał;
• potop i łódź;
• skrybę i tabliczkę;
• czas, miesiąc i dzień;
• niewolnika, matkę, syna i mężczyznę;
• wodę, glinę, zboże i lapis lazuli;
• powrót, narodziny, oczyszczenie i mówienie.

Następny etap powinien obejmować pełny indeks dwujęzyczny, czyli wyszukiwanie:

polski → sumeryjski → akadyjski → logogram → przykład