Pełny słownik sumeryjsko-akadyjski

Tom VII E — indeks tematyczny

Część 1: stworzenie człowieka, życie i śmiertelność

Cel: indeks nie porządkuje słów alfabetycznie, lecz według tematów. Każde hasło pokazuje najważniejsze terminy sumeryjskie, akadyjskie, logogramy i teksty, w których występują.

1. Stworzenie człowieka

Człowiek

Sumeryjski: lu2.

Akadyjski: awīlu, amēlu.

Logogram: LU2.

Teksty: „Atra-hasis”, „Enki i Ninmah”, „Enūma eliš”.

Znaczenie tematyczne: człowiek jako istota stworzona do pracy, służby, kultu i utrzymania porządku.

Ludzkość

Sumeryjski: nam-lu2-ulu3, lu2-meš.

Akadyjski: nišū, amēlūtu.

Logogram: LU2-MEŠ.

Glina

Sumeryjski: im.

Akadyjski: ṭīdu.

Logogram: IM.

Znaczenie: podstawowa materia formowania człowieka i tabliczki.

Ciało

Sumeryjski: šir.

Akadyjski: šīru.

Logogram: ŠIR.

Krew

Sumeryjski: dam.

Akadyjski: dāmu.

Logogram: DAM.

Znaczenie: substancja ofiarna i składnik stworzenia człowieka w „Atra-hasisie” oraz „Enūma eliš”.

Rozum boga

Sumeryjski: zu, inim-zu.

Akadyjski: ṭēmu.

Znaczenie: inteligencja, zamiar, rozum zabitego boga przekazany człowiekowi.

Łono

Sumeryjski: nin-tu, šag4.

Akadyjski: šassūru, libbu.

Logogram: NIN.TU, ŠAG4.

Tworzyć

Sumeryjski: du3, mu2, tu.

Akadyjski: banû, epēšu, walādu.

Logogramy: DU3, MU2, TU.

Rodzić

Sumeryjski: tu.

Akadyjski: walādu.

Logogram: TU.

Formować

Sumeryjski: mu2, du3.

Akadyjski: banû.

Znaczenie: nadawanie kształtu glinie, ciału lub stworzeniu.

2. Cel stworzenia człowieka

Praca

Sumeryjski: ur3, nam-ur3-ur3.

Akadyjski: dullu, iškaru.

Logogram: UR3.

Ciężar

Sumeryjski: il2, gur.

Akadyjski: našû, kubburu.

Znaczenie: praca, którą wcześniej wykonywali bogowie Igigi.

Służba

Sumeryjski: geme2, arad2, nam-ur3.

Akadyjski: ardu, wardu, amtu.

Ofiara

Sumeryjski: ninda, kaš, i3.

Akadyjski: akalu, šikāru, šamnu.

Znaczenie: pokarm, napój i olej przekazywane bogom.

Świątynia

Sumeryjski: e2.

Akadyjski: bītu.

Logogram: E2.

Porządek

Sumeryjski: me.

Akadyjski: parṣu, kittu, mēšaru.

Znaczenie: boskie zasady, prawa, obrzędy i właściwy porządek świata.

3. Życie

Życie

Sumeryjski: zi, ti, til3.

Akadyjski: napištu, balāṭu.

Logogramy: ZI, TI.

Oddech

Sumeryjski: zi.

Akadyjski: napištu, napāšu.

Istota żywa

Sumeryjski: zi, zi-meš.

Akadyjski: napišātu.

Nasienie życia

Sumeryjski: zi, še.

Akadyjski: zēr napšāti.

Woda życia

Sumeryjski: a-zi.

Akadyjski: mê balāṭi.

Żyć

Sumeryjski: ti, til.

Akadyjski: balāṭu.

Ożywiać

Sumeryjski: zi-ti-la.

Akadyjski: šūšuru, balāṭu.

Ocalenie

Sumeryjski: zi-ti-la, nam-til3.

Akadyjski: balāṭu, našāru.

4. Śmiertelność

Śmierć

Sumeryjski: ug3, nam-ug3.

Akadyjski: mūtu.

Logogram: UG3.

Umrzeć

Sumeryjski: ug3.

Akadyjski: mâtu.

Zmarły

Sumeryjski: gidim, ug3.

Akadyjski: mītu, etemmu.

Los śmierci

Sumeryjski: nam-tar, nam-ug3.

Akadyjski: šīmtu mūti.

Śmiertelność

Sumeryjski: nam-ug3.

Akadyjski: mūtūtu.

Długi los

Sumeryjski: nam-dar.

Akadyjski: dārûtu, zależnie od tekstu.

Uwaga: trwałość i wieczność nie muszą oznaczać nieśmiertelności wszystkich ludzi.

5. Wyjątki od zwykłego losu człowieka

Utnapisztim

Akadyjski: Uta-napišti.

Znaczenie: człowiek ocalony z potopu, któremu Ellil nadał los podobny bogom.

Zi-ud-sura

Sumeryjski: Zi-ud-sura.

Znaczenie: sumeryjski bohater potopu, wyniesiony poza zwykły los.

Atra-hasis

Znaczenie: niezwykle mądry człowiek, który ocalał dzięki Enkiemu.

Uwaga: Atra-hasis nie otrzymuje dokładnie tego samego statusu co Utnapisztim w każdej wersji tradycji.

Adapa

Znaczenie: mądry człowiek, który miał możliwość otrzymania życia, lecz nie zjadł chleba życia.

Etana

Znaczenie: król, który próbował dostać się do nieba w poszukiwaniu rośliny narodzin.

6. Porównanie tekstów o stworzeniu

7. Zdanie tematyczne: stworzenie człowieka

Słowa

im      glina
šīru    ciało
dāmu    krew
ṭēmu    rozum
awīlu   człowiek
banû    tworzyć

Przekład analityczny

„Z gliny, ciała, krwi i rozumu stworzono człowieka”.

Przekład literacki

„Z gliny zmieszanej z ciałem i krwią boga ukształtowano człowieka, aby dźwigał ciężar bogów”.

8. Zdanie tematyczne: życie i śmierć

Słowa

napištu = życie / oddech
balāṭu  = żyć
mūtu    = śmierć
etemmu  = duch zmarłego
kispu   = ofiara dla zmarłych

Przekład

„Człowiek żyje przez oddech, umiera, a jego duch pozostaje związany z rodziną i ofiarą”.

9. Wnioski tematyczne

W tekstach stworzenia i śmiertelności człowiek:

1. jest zbudowany z ziemi i elementu boskiego;
2. został stworzony dla pracy i służby;
3. otrzymał życie, lecz nie otrzymał powszechnej nieśmiertelności;
4. może zostać ocalony wyjątkowo przez boga;
5. po śmierci pozostawia ducha i pamięć;
6. potrzebuje ofiary, potomstwa i rytuału;
7. pozostaje między światem bogów, ludzi i zmarłych.

10. Podsumowanie części 28

Część 28 jest indeksem tematycznym dotyczącym:

• stworzenia człowieka;
• gliny, krwi, ciała i rozumu;
• celu ludzkiego istnienia;
• pracy, służby i ofiary;
• życia, oddechu i wody życia;
• śmierci, śmiertelności i ducha;
• wyjątkowych ludzi ocalonych lub wyniesionych.

Następna część obejmie indeks tematyczny nieba, ziemi, Apsu, potopu i świata podziemnego.