Pełny słownik sumeryjsko-akadyjski

Tom VII E — indeks tematyczny

Część 2: niebo, ziemia, Apsu, potop i świat podziemny

1. Niebo

Niebo jako siedziba bogów

Sumeryjski: an.

Akadyjski: šamû.

Logogram: AN.

Niebo jest siedzibą Anu i bogów niebiańskich. W tekstach kosmologicznych zostaje oddzielone od ziemi i uporządkowane przez bogów.

Niebo i ziemia

Sumeryjski: an-ki.

Akadyjski: šamû u erṣetu.

Znaczenie: cały uporządkowany kosmos, para podstawowych sfer świata.

Siedem niebios

Sumeryjski: an-imin-bi.

Akadyjski: šamû sebû.

Przekład:

„Niebios jest siedem”.

Uwaga: formuła nie przedstawia sama przez się pełnej listy siedmiu warstw.

Gwiazdy

Sumeryjski: mul.

Akadyjski: kakkabu.

Logogram: MUL.

Gwiazdy są znakami i ciałami niebieskimi ustanowionymi przez bogów.

Słońce

Sumeryjski: Utu.

Akadyjski: Šamaš.

Logogram: UTU.

Słońce wyznacza dzień, drogę, sprawiedliwość i widzialność.

Księżyc

Sumeryjski: Nanna.

Akadyjski: Sîn.

Logogram: NANNA.

Księżyc wyznacza miesiące i rytm czasu.

2. Ziemia

Ziemia jako kraina ludzi

Sumeryjski: ki.

Akadyjski: erṣetu, mātu.

Logogram: KI.

Ziemia jest miejscem pól, miast, świątyń, kanałów i grobów.

Siedem ziem

Sumeryjski: ki-imin-bi.

Przekład:

„Ziem jest siedem”.

Podobnie jak w przypadku siedmiu niebios, sama formuła nie wymienia wszystkich nazw.

Pole

Sumeryjski: gan2.

Akadyjski: eqlu.

Logogram: GAN2.

Pole dostarcza zboża, lecz wymaga kanałów i pracy.

Miasto

Sumeryjski: uru.

Akadyjski: ālu.

Logogram: URU.

Miasto jest miejscem króla, świątyni, prawa i wspólnoty.

Step

Sumeryjski: edin.

Akadyjski: ṣēru.

Znaczenie: ziemia poza miastem, otwarta przestrzeń, miejsce pasterzy i dzikich zwierząt.

Góra

Sumeryjski: kur, hur-sag.

Akadyjski: šadû.

Góra może być granicą świata ludzi, miejscem bogów lub obszarem obcych istot.

3. Apsu

Apsu jako głębia wód

Sumeryjski: abzu.

Akadyjski: apsû.

Logogram: AB.ZU.

Apsu jest głębią słodkich wód pod ziemią, siedzibą Enkiego/Ea.

Enki i Apsu

Enki jest panem Apsu, wód, mądrości, oczyszczenia i magii. Z Apsu pochodzi pomoc w stworzeniu człowieka i ocaleniu Atra-hasisa.

Woda życia

Sumeryjski: a-zi.

Akadyjski: mê balāṭi.

Woda życia może przywracać życie zmarłemu lub oczyszczać ciało, ale nie jest powszechnym środkiem nieśmiertelności.

Woda potopu

Woda Apsu jest wodą głębi i życia. Potop jest wodą niszczącą, zesłaną przez bogów. Nie każda woda w tekstach kosmologicznych jest tym samym rodzajem wody.

4. Potop

Potop

Sumeryjski: amaru.

Akadyjski: abūbu.

Logogram: AMARU.

Przyczyna potopu

W „Atra-hasisie” bogowie są zaniepokojeni hałasem i liczebnością ludzi. W innych tradycjach przyczyna może być mniej wyraźna lub całkowicie uszkodzona.

Ostrzeżenie

Enki/Ea ostrzega bohatera przez trzcinową ścianę:

„Zburz dom i zbuduj łódź. Porzuć własność i ocal życie. Wprowadź do łodzi nasienie wszystkich istot żywych”.

Łódź

Sumeryjski: ma2.

Akadyjski: eleppu.

Logogram: MA2.

Łódź jest przestrzenią ocalenia, oddzieloną od niszczącej wody.

Bitum

Sumeryjski: esz2.

Akadyjski: kupru.

Bitum uszczelnia łódź i pozwala jej przetrwać potop.

Ptaki

Bohater wypuszcza ptaki, aby sprawdzić, czy wody opadły:

1. gołębicę;
2. jaskółkę;
3. kruka.

Kruk nie wraca, ponieważ znalazł miejsce i pożywienie.

Ofiara po potopie

Bogowie czują zapach ofiary i gromadzą się nad nią. Ocalenie człowieka przywraca relację między ludźmi i bogami, lecz wywołuje również gniew Ellila.

Życie po potopie

Utnapisztim otrzymuje szczególny los i zostaje osadzony daleko, u ujścia rzek. Nie jest to zwykły los każdego człowieka.

5. Świat podziemny

Świat podziemny

Sumeryjski: kur, ki-gal, kur-nu-gi4-a.

Akadyjski: erṣetu, Irkallu, erṣet lā tāri.

Kraina bez powrotu

„Kraina, z której nie ma powrotu”.

To kraina zmarłych, z własnymi bramami, strażnikami i prawami.

Ereškigal

Sumeryjski: Ereškigal.

Akadyjski: Ereškigal.

Pani Wielkiej Ziemi, władczyni świata podziemnego.

Siedem bram

W „Zejściu Inanny” i „Zejściu Isztar” siedem bram prowadzi do świata podziemnego. Przy kolejnych bramach bogini traci swoje ozdoby i oznaki władzy.

Galla / gallû

Demony świata podziemnego, które pilnują praw krainy zmarłych.

Duch zmarłego

Sumeryjski: gidim.

Akadyjski: etemmu.

Duch zmarłego potrzebuje pochówku, wody, chleba i pamięci.

Pochówek

Sumeryjski: ki-mah.

Akadyjski: qabru.

Grób jest miejscem utrzymania właściwej granicy między żywymi i zmarłymi.

Ofiara dla zmarłych

Sumeryjski: kispu.

Akadyjski: kispu.

Ofiara zapewnia zmarłemu chleb, wodę i odpoczynek.

6. Granica między światami

Niebo

Miejsce Anu i bogów nieba.

Ziemia

Miejsce ludzi, miast, pól i królów.

Apsu

Głębia wód i mądrości Enkiego.

Świat podziemny

Miejsce zmarłych, Ereškigal i demonów galla.

Bramy

Przejście między światami wymaga otwarcia bramy, zgody strażnika albo szczególnej pomocy boga.

Łódź

W potopie oddziela życie od wody śmierci.

Sen

Sen może być kanałem wiadomości od boga, jak w opowieści o Atra-hasisie i w tekstach omenowych.

7. Porównanie sfer kosmosu

8. Formuły tematyczne

Niebo i ziemia

„Niebios jest siedem, ziem jest siedem”.

Ziemia i Apsu

„Enki, pan Apsu, ustanowił wodę pod ziemią”.

Potop

„Odrzuć własność i ocal życie. Wprowadź do łodzi nasienie wszystkich istot żywych”.

Świat podziemny

„Takie jest prawo świata podziemnego: nikt nie wychodzi bez zastępstwa”.

Zmarły

„Niech zmarły otrzyma chleb i wodę. Niech jego duch odpocznie”.

9. Najważniejsze rozróżnienia

Apsu a świat podziemny

Apsu jest głębią wód i siedzibą Enkiego. Świat podziemny jest krainą zmarłych. W niektórych tekstach oba obszary są blisko siebie, lecz nie są tym samym.

Potop a Apsu

Potop jest katastrofalnym zalaniem. Apsu jest trwałą głębią wód. Nie należy tłumaczyć każdego Apsu jako „potopu”.

Niebo a siedem niebios

AN oznacza niebo. Formuła „siedem niebios” nie tworzy automatycznie pełnego wykazu siedmiu poziomów.

Ziemia a kraina zmarłych

KI może oznaczać ziemię i miejsce. KI-GAL lub KUR-NU-GI4-A mogą wskazywać świat podziemny. Kontekst jest konieczny.

10. Podsumowanie części 29

Część 29 obejmuje indeks tematyczny:

• nieba;
• ziemi;
• siedmiu niebios i siedmiu ziem;
• gwiazd, Słońca i Księżyca;
• Apsu i wód podziemnych;
• potopu, łodzi, bitumu i ptaków;
• świata podziemnego, siedmiu bram i duchów;
• granic między sferami kosmosu.

Następna część obejmie indeks tematyczny rytuałów, magii, demonów, pogrzebów, kultu przodków i skrybów.