Pełny słownik sumeryjsko-akadyjski

Tom VII E — indeks tematyczny

Część 4: człowiek, rodzina, praca, król, miasto, świątynia i prawo

1. Człowiek jako osoba

Człowiek

Sumeryjski: lu2.

Akadyjski: awīlu, amēlu.

Logogram: LU2.

Człowiek może być określony przez:

• płeć;
• wiek;
• pokrewieństwo;
• zawód;
• status prawny;
• przynależność do miasta;
• związek z bogiem lub świątynią.

Mężczyzna

Sumeryjski: nitah.

Akadyjski: zikaru.

Logogram: NITAH.

Kobieta

Sumeryjski: munus.

Akadyjski: sinništu.

Logogram: MUNUS.

Młody człowiek

Sumeryjski: šul, tur.

Akadyjski: ṣēḫru, etlu.

Starzec

Sumeryjski: abba, šu-gi4.

Akadyjski: šībūtu, abu jako „ojciec”.

Obcy

Sumeryjski: lu2-ulu3.

Akadyjski: nakru, aḫû.

Wolny człowiek

Sumeryjski: lu2-gi-na, zależnie od tekstu.

Akadyjski: awīlum, eṭlu.

Niewolnik

Sumeryjski: arad2.

Akadyjski: wardu.

Niewolnica

Sumeryjski: geme2.

Akadyjski: amtu.

2. Rodzina

Matka

Sumeryjski: ama.

Akadyjski: ummu.

Logogram: AMA.

Ojciec

Sumeryjski: abba, adda.

Akadyjski: abu.

Logogram: ADDA.

Syn

Sumeryjski: dumu.

Akadyjski: māru, aplu.

Logogram: DUMU.

Córka

Sumeryjski: dumu-munus.

Akadyjski: mārtu.

Brat

Sumeryjski: šeš.

Akadyjski: aḫu.

Siostra

Sumeryjski: nin9.

Akadyjski: aḫātu.

Żona

Sumeryjski: dam.

Akadyjski: aššatu.

Mąż

Sumeryjski: dam-tuku, en.

Akadyjski: mutu, aššu.

Przodek

Sumeryjski: abba, ama, uĝ3.

Akadyjski: abu, ummu, aplu.

Rodzina

Sumeryjski: e2, im, ama, abba, dumu.

Akadyjski: bītu, familya w znaczeniu domu i rodu.

Uwaga: „dom” oznacza często gospodarstwo i rodzinę, nie tylko budynek.

3. Praca

Praca

Sumeryjski: ur3, nam-ur3-ur3.

Akadyjski: dullu, iškaru.

Ciężka praca

Sumeryjski: ur3-ur3.

Akadyjski: dullu dannu.

Dźwigać

Sumeryjski: il2.

Akadyjski: našû.

Kopać

Sumeryjski: dug4, kar2, zależnie od narzędzia.

Akadyjski: ḫapāru.

Orać

Sumeryjski: ur11.

Akadyjski: erēšu.

Budować

Sumeryjski: du3.

Akadyjski: epēšu, banû.

Kanał

Sumeryjski: pa5, a-gar3.

Akadyjski: atappu, palgu.

Pole

Sumeryjski: gan2.

Akadyjski: eqlu.

Zboże

Sumeryjski: še.

Akadyjski: šeʾu.

Pasterz

Sumeryjski: sipa.

Akadyjski: rēʾû.

Rolnik

Sumeryjski: engar.

Akadyjski: ikkaru.

Cieśla

Sumeryjski: nangar.

Akadyjski: naggāru.

Skryba

Sumeryjski: dub-sar.

Akadyjski: ṭupšarru.

4. Król i władza

Król

Sumeryjski: lugal.

Akadyjski: šarru.

Logogram: LUGAL.

Królestwo

Sumeryjski: nam-lugal.

Akadyjski: šarrūtu.

Pan

Sumeryjski: en.

Akadyjski: bēlu.

Pani

Sumeryjski: nin.

Akadyjski: bēltu.

Tron

Sumeryjski: bara2.

Akadyjski: kussû.

Korona

Sumeryjski: aga.

Akadyjski: agû.

Berło

Sumeryjski: giš-pa.

Akadyjski: ḫaṭṭu.

Moc królewska

Sumeryjski: me, nam-lugal.

Akadyjski: parṣu, šarrūtu.

Decyzja króla

Sumeryjski: inim lugal.

Akadyjski: awāt šarri.

Przekład: „słowo króla”, „rozkaz królewski”.

5. Miasto

Miasto

Sumeryjski: uru.

Akadyjski: ālu.

Logogram: URU.

Mur miasta

Sumeryjski: bad uru.

Akadyjski: dûr āli.

Brama miasta

Sumeryjski: ka2 uru.

Akadyjski: bāb āli.

Dziedziniec

Sumeryjski: kisal.

Akadyjski: kisallu.

Ulica

Sumeryjski: sila.

Akadyjski: sūqu.

Rynek / plac

Sumeryjski: ki-sila, barag, zależnie od tekstu.

Akadyjski: maḫīru.

Przedmieście

Sumeryjski: uru-bar-ra.

Akadyjski: ālū ša ārim.

Mieszkaniec

Sumeryjski: lu2 uru.

Akadyjski: ālāyu.

6. Świątynia

Świątynia

Sumeryjski: e2.

Akadyjski: bītu.

Święty obszar

Sumeryjski: barag, gipar.

Akadyjski: parakku, gipāru.

Kapłan

Sumeryjski: en, gala, gudu4.

Akadyjski: enu, kalû, pašīšu.

Kapłanka

Sumeryjski: nin-dingir.

Akadyjski: entu.

Ołtarz

Sumeryjski: barag.

Akadyjski: paššūru, maškanu.

Dar

Sumeryjski: nig2-ba.

Akadyjski: šīrum, qīštu.

Ofiara

Sumeryjski: ninda, kaš, udu, gud.

Akadyjski: akalu, šikāru, immeru, alpum.

Modlitwa

Sumeryjski: šu-du8, inim.

Akadyjski: tamītu, ikribu.

7. Prawo i sprawiedliwość

Prawo

Sumeryjski: di, nam-di.

Akadyjski: dīnu.

Sąd

Sumeryjski: di.

Akadyjski: dīnu.

Sędzia

Sumeryjski: di-ku5.

Akadyjski: dayyānu.

Wyrok

Sumeryjski: di, inim.

Akadyjski: dīnu, purussû.

Prawda

Sumeryjski: gi-na.

Akadyjski: kittu.

Sprawiedliwość

Sumeryjski: niĝ2-si-sa2.

Akadyjski: mēšaru.

Przysięga

Sumeryjski: nam-ku3.

Akadyjski: māmītu.

Wina / wykroczenie

Sumeryjski: gig, nam-tag-ga.

Akadyjski: ḫiṭu, arnu.

Kradzież

Sumeryjski: zuh.

Akadyjski: šarāqu.

Dług

Sumeryjski: ur5.

Akadyjski: ḫubullu.

8. Formuły społeczne

Rodzina

„Kochające serce utrzymuje rodzinę; nienawistne serce niszczy rodzinę”.

Starszy brat

„Starszy brat jest rzeczywiście jak ojciec; starsza siostra jest rzeczywiście jak matka”.

Król i miasto

„Poruszając się u boku potężnych ludzi swojego miasta, z pewnością się wzniesiesz”.

Praca

„Syn rolnika zbudował twoje nasypy i rowy”.

Prawo

„Nie powinieneś wydawać wyroku, gdy pijesz piwo”.

9. Tabela tematyczna

10. Ćwiczenie: rodzina i dom

Terminy

e2       = dom
ama      = matka
abba     = ojciec
dumu     = syn
dam      = żona

Przekład

„Dom jest rodziną: matka, ojciec, syn i żona”.

Uwaga: to przekład interpretacyjny. W tekstach mezopotamskich e2/bītu często oznacza gospodarstwo, ród i majątek, nie tylko budynek.

11. Ćwiczenie: praca i miasto

Terminy

uru      = miasto
gan2      = pole
pa5      = kanał
ur3       = praca

Przekład

„Miasto, pole, kanał i praca tworzą porządek ludzkiego życia”.

Sens tekstowy

Miasto nie może istnieć bez pól i kanałów; pole nie może przynosić plonów bez pracy.

12. Podsumowanie części 31

Część 31 obejmuje indeks tematyczny:

• człowieka i jego status;
• rodzinę, rodziców, dzieci i małżeństwo;
• niewolników, obcych i mieszkańców;
• pracę, pola, kanały i zawody;
• króla, koronę, tron i władzę;
• miasto, mur, bramę i ulicę;
• świątynię, kapłanów i ofiary;
• prawo, sąd, prawdę, dług i przysięgę.

Następna część obejmie indeks tematyczny mądrości, cierpienia, przeznaczenia, wojny, małżeństwa i śmierci.