Pełny słownik sumeryjsko-akadyjski

Tom VII E — indeks tematyczny

Część 5: mądrość, cierpienie, przeznaczenie, wojna, małżeństwo i śmierć

1. Mądrość

Mądrość

Sumeryjski: zu, neme.

Akadyjski: nēmequ.

Logogramy: ZU, ME.

Mądrość oznacza znajomość słów, obyczajów, rytuałów, prawa i zamiarów bogów.

Mędrzec

Sumeryjski: lu2 inim galam inim zu-a.

Akadyjski: atrḫasīs — niezwykle mądry; ṭupšarru — skryba w innym kontekście.

Słowo

Sumeryjski: inim.

Akadyjski: awātu.

Logogram: INIM.

Słowo może być:

• radą;
• rozkazem;
• przysięgą;
• zaklęciem;
• prawem;
• wyrokiem boga.

Instrukcja

Sumeryjski: na-rig5-ga.

Akadyjski: ṭēmu, ovadû, zależnie od tekstu.

Ucho

Sumeryjski: ur2.

Akadyjski: uznu.

„Mieć otwarte ucho” oznacza słuchać uważnie i rozumieć naukę.

Serce

Sumeryjski: šag4.

Akadyjski: libbu.

Serce jest centrum rozumu, uczuć, decyzji i zamiaru.

2. Cierpienie

Cierpienie

Sumeryjski: gig, nam-šub.

Akadyjski: marṣūtu, ṣibtu, zależnie od tekstu.

Choroba

Sumeryjski: gig.

Akadyjski: marṣu, šuruppu, asakku.

Ból

Sumeryjski: g ig, hul.

Akadyjski: šēru, marāṣu.

Płacz

Sumeryjski: ir2, ba-an-dug4.

Akadyjski: bakû.

Lament

Sumeryjski: balag, er2-šem-ma.

Akadyjski: nissatu, bēlu lamentu.

Samotność

Sumeryjski: lu2 nu-tuku.

Akadyjski: lā aḫû, ezibūtu.

Nieszczęście

Sumeryjski: nam-šub, hul.

Akadyjski: lumūnu, lemuttu.

3. Sprawiedliwość bogów

Los

Sumeryjski: nam, nam-tar.

Akadyjski: šīmtu.

Zamiar boga

Sumeryjski: inim, šag4.

Akadyjski: ṭēmu ilī.

Wyrok

Sumeryjski: di.

Akadyjski: dīnu, purussû.

Prawda

Sumeryjski: gi-na.

Akadyjski: kittu.

Sprawiedliwość

Sumeryjski: niĝ2-si-sa2.

Akadyjski: mēšaru.

Gniew boga

Sumeryjski: hul, uzug.

Akadyjski: uzzu, ezēzu.

Łaska / odwrócenie gniewu

Sumeryjski: zi-ga, sig10.

Akadyjski: ṭābtu, nīš libbi.

4. Teodycea i cierpienie niewinnego

Główne pytanie

„Dlaczego człowiek prawy cierpi, a człowiek zły żyje w bogactwie?”.

Słownictwo

kittu       prawda
mēšaru      sprawiedliwość
lemuttu     zło
libbu       serce
šīmtu       los
ṭēmu ilī    zamiar boga

Sens tekstu

W „Teodycei babilońskiej” rozmówca nie potrafi pogodzić sprawiedliwości bogów z doświadczeniem człowieka. Odpowiedź przyjaciela brzmi: człowiek nie zna zamiaru bogów.

Formuła

„Człowiek nie zna zamiaru boga. To, co dziś jest dobre, jutro może stać się złe”.

5. Dialog pesymizmu

Wojna

Sumeryjski: erim, du14.

Akadyjski: tāḫāzu.

Sąd

Sumeryjski: di.

Akadyjski: dīnu.

Jedzenie

Sumeryjski: ninda.

Akadyjski: akalu.

Piwo

Sumeryjski: kaš.

Akadyjski: šikāru.

Małżeństwo

Sumeryjski: dam-tuku.

Akadyjski: aššatu, ḫirātu.

Śmierć

Sumeryjski: ug3.

Akadyjski: mūtu.

Główna zasada dialogu

Każda rzecz ma swoją przeciwną stronę:

• wojna daje sławę, ale niszczy;
• sąd daje prawo, ale sędzia może być przekupny;
• jedzenie podtrzymuje życie, ale kosztuje;
• piwo rozwesela, ale odbiera rozum;
• małżeństwo daje potomstwo, ale przynosi obowiązki;
• życie jest dobre, lecz kończy się śmiercią.

6. Wojna

Wojna

Sumeryjski: erim, du14.

Akadyjski: tāḫāzu, qablu.

Wojownik

Sumeryjski: ur-sag, šul.

Akadyjski: qarrādu, karrādu.

Broń

Sumeryjski: tukul.

Akadyjski: kakku.

Łuk

Sumeryjski: giš-ban.

Akadyjski: qaštu.

Topór

Sumeryjski: algar, pil.

Akadyjski: pašūru, ḫaṣṣinnu.

Brama

Sumeryjski: ka2.

Akadyjski: bābu.

Mur

Sumeryjski: bad.

Akadyjski: dûru.

Zwycięstwo

Sumeryjski: kalag.

Akadyjski: dannūtu.

7. Małżeństwo

Żona

Sumeryjski: dam.

Akadyjski: aššatu.

Mąż

Sumeryjski: en, dam-tuku.

Akadyjski: mutu.

Miłość

Sumeryjski: ki-ag2.

Akadyjski: râmūtu.

Serce kochające

Sumeryjski: šag4 ki-ag2.

Akadyjski: libbu rāmu.

Zdrada / nienawiść

Sumeryjski: šag4 hul.

Akadyjski: libbu lemnu, zīru.

Rodzina

Sumeryjski: e2.

Akadyjski: bītu.

Potomstwo

Sumeryjski: dumu, zēru.

Akadyjski: māru, zēru.

Dom jako gospodarstwo

W tekstach „dom” obejmuje:

• żonę i męża;
• dzieci;
• niewolników;
• majątek;
• przodków;
• pamięć rodu.

8. Śmierć

Śmierć

Sumeryjski: ug3, nam-ug3.

Akadyjski: mūtu.

Umrzeć

Sumeryjski: ug3.

Akadyjski: mâtu.

Zmarły

Sumeryjski: gidim.

Akadyjski: etemmu.

Zwłoki

Sumeryjski: pagru.

Akadyjski: pagru, šīru.

Grób

Sumeryjski: ki-mah.

Akadyjski: qabru.

Pochówek

Sumeryjski: ki-mah-du3.

Akadyjski: qabaru.

Pamięć

Sumeryjski: mu.

Akadyjski: šumu.

Imię i pamięć mogą być dalszym istnieniem człowieka po śmierci.

9. Nieśmiertelność

Nieśmiertelność

Sumeryjski: nam-ti, zi.

Akadyjski: balāṭu dārû, lā mūtu.

Utnapisztim

Wyjątek od zwykłego losu człowieka. Otrzymuje życie podobne bogom.

Atra-hasis

Ocalony z potopu, lecz w zależności od wersji nie zawsze jest opisywany dokładnie tak jak Utnapisztim.

Roślina życia

Sumeryjski: u2 nam-ti.

Akadyjski: šammu ša balāṭi.

Znaczenie: roślina, która miała przywracać młodość.

Wąż

Sumeryjski: muš.

Akadyjski: ṣēru.

W „Eposie o Gilgameszu” wąż zabiera roślinę życia i zrzuca skórę.

10. Tabela tematyczna

11. Ćwiczenie: cierpienie i los

Słowa

libbu       serce
lemuttu     zło
šīmtu       los
kittu       prawda
mēšaru      sprawiedliwość

Przekład

„Serce człowieka nie zna losu, lecz szuka prawdy i sprawiedliwości”.

12. Ćwiczenie: śmierć i pamięć

Słowa

mūtu      śmierć
etemmu    duch zmarłego
qabru     grób
šumu      imię

Przekład

„Po śmierci duch pozostaje związany z grobem i imieniem”.

13. Podsumowanie części 32

Część 32 obejmuje indeks tematyczny:

• mądrości i słowa;
• cierpienia, choroby i płaczu;
• losu, prawdy i sprawiedliwości;
• „Teodycei babilońskiej”;
• „Dialogu pesymizmu”;
• wojny i wojownika;
• małżeństwa, miłości i rodziny;
• śmierci, grobu, pamięci i nieśmiertelności.

Następna część obejmie indeks tematyczny tekstów i gatunków literackich, z informacją, które utwory dotyczą stworzenia, potopu, śmierci, kosmosu, magii i mądrości.